Ehliyet İnsan Vücudu ve Sistemleri konu anlatımı

İlk yardımda yaptığın her uygulamanın bir nedeni vardır: Baş-çene pozisyonu dilin hava yolunu kapatmasını önler, kalp masajı durmuş dolaşımın yerini tutar. Bu nedenleri anlamak için vücudu oluşturan sistemleri bilmen gerekir. Birlikte çalışarak belirli bir görevi yerine getiren organların oluşturduğu yapıya sistem denir.

Vücuda şekil veren, iç organları koruyan ve hareketi sağlayan sistemdir; kemikler, eklemler ve kaslardan oluşur. Kemikler besinleri sindirmez; destek, koruma ve hareket görevleri vardır.

İki ya da daha fazla kemiğin birbirine bağlandığı yere eklem denir. Diz ve dirsek oynar eklem, omurlar arasındaki eklemler yarı oynar eklem örneğidir.

• Kafatası beyni korur.
• Göğüs kafesi (kaburgalar ve göğüs kemiği) kalp ve akciğerleri korur.
• Omurga, içinden geçen omuriliği korur.

İsteğimize bağlı çalışan ve iskelete bağlı olan kaslar çizgili (iskelet) kaslarıdır. Kalp kası ise istemsiz ve kesintisiz çalışır.

Kalp ve damarlardan oluşur. Kalp, göğüs boşluğunda iki akciğerin arasında yer alır ve kanı pompalayarak vücutta dolaşmasını sağlar. Kalp masajında göğse bastığında aslında bu pompanın işini dışarıdan yapmış olursun.

İki dolaşım yolu vardır:

• Küçük (akciğer) dolaşımı: Kalpten akciğerlere gidip orada oksijenlenen kan yeniden kalbe döner.
• Büyük dolaşım: Kan kalpten vücuda gider, vücuttan kalbe döner.

Kanın sıvı kısmına plazma denir. İçindeki hücrelerin görevleri ilk yardımda çok sorulur:

Solunum sisteminin temel görevi vücuda oksijen almak ve karbondioksiti dışarı atmaktır. Soluk alırken hava şu yolu izler:

Burun – yutak – gırtlak – soluk borusu – bronşlar – hava kesecikleri (alveoller)

Oksijen ve karbondioksit alışverişi akciğerlerdeki hava keseciklerinde gerçekleşir. Göğüs boşluğunu karın boşluğundan ayıran diyafram, solunumun temel kasıdır: Soluk alırken diyafram kasılır, göğüs boşluğu genişler.

Yutkunurken besinlerin soluk borusuna kaçmasını gırtlak kapağı önler. Bilinci kapalı ve sırtüstü yatan kişide ise hava yolunu en sık geriye kayan dil tıkar. Baş-çene pozisyonunu bu yüzden verirsin.

Sinir sistemi vücudun bütün faaliyetlerini yönetir ve düzenler. Merkezî sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur. Beyin kafatasının içinde korunur. Beyin hücreleri oksijensiz kaldıklarında kısa sürede kalıcı hasar görür; temel yaşam desteğine vakit kaybetmeden başlamanın nedeni budur.

Omurilik omurganın içinden geçer; zarar görürse felce yol açabilir. Boyun bölgesinden yaralanan birinin kollarında ve bacaklarında his kaybı varsa omurilik zarar görmüş olabilir. Bu yüzden omurga yaralanması şüphesinde baş–boyun–gövde ekseni korunur.

Deri vücudu dış etkilere karşı korur, vücut ısısının dengelenmesine yardım eder ve yanıklarda doğrudan zarar görür. Böbrekler kandaki atık maddeleri süzerek idrarı oluşturur.