ÖABT İlköğretim Mat. Ölçme ve Değerlendirme konu anlatımı

Matematik öğretiminde ölçme ve değerlendirme, yalnızca dönem sonunda not vermek için değil; öğrencinin nerede olduğunu anlamak, öğretimi buna göre düzenlemek ve öğrenmeyi desteklemek için yapılır. Günümüz yaklaşımı öğrenme için değerlendirme anlayışını öne çıkarır: süreç ve ürün birlikte değerlendirilir, geleneksel araçların yanında performans görevi, proje, dereceli puanlama anahtarı, ürün seçki dosyası (portfolyo), öz ve akran değerlendirme gibi tamamlayıcı araçlar kullanılır. ÖABT'de bu konudan; değerlendirme türlerini ayırt etme, uygun aracı seçme, geçerlik ve güvenirlik yorumu, madde analizi hesapları, dereceli puanlama anahtarı türleri, Bloom taksonomisi ve etkili geri bildirim soruları gelir.

Amaçlarına göre değerlendirme türleri

Karşılaştırma ölçütüne göre

• Ölçüt dayanaklı değerlendirme: Öğrencinin performansı önceden belirlenmiş bir ölçütle (örneğin kazanımların en az %70'i) karşılaştırılır.
• Norm dayanaklı değerlendirme: Öğrencinin performansı grubun performansıyla karşılaştırılır; sıralama ön plandadır.

Ölçme araçlarının nitelikleri

• Güvenirlik geçerliğin ön koşuludur; ancak güvenilir bir araç geçerli olmayabilir.

Madde analizi

• Madde güçlük indeksi (p): Maddeyi doğru yanıtlayanların oranıdır. p = doğru yanıtlayan sayısı / toplam kişi. p büyüdükçe madde kolaylaşır; 0,50 civarı orta güçlüktedir.
• Üst ve alt gruplar kullanılırsa: p = (Dü + Da) / (2n), burada n her gruptaki kişi sayısıdır.
• Madde ayırt edicilik indeksi (d): d = (Dü − Da) / n. Yorum: 0,40 ve üzeri çok iyi; 0,30–0,39 iyi; 0,20–0,29 düzeltilmeli; 0,19 ve altı testten çıkarılmalı ya da esaslı biçimde düzeltilmelidir. Negatif d, alt grubun maddeyi daha çok doğru yanıtladığını gösterir; cevap anahtarı ve madde yapısı incelenmelidir.

Geleneksel ve tamamlayıcı araçlar

• Tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid, kelime ilişkilendirme testi, kavram haritası: Kavramsal anlamayı ve yanılgıları ortaya çıkaran alternatif araçlardır.
• Gözlem, görüşme, matematik günlükleri: Düşünme sürecine ilişkin nitel veri sağlar.

Yenilenmiş Bloom taksonomisi

Bilişsel süreç boyutu: hatırlama, anlama, uygulama, analiz, değerlendirme, yaratma. Bilgi boyutu: olgusal, kavramsal, işlemsel ve üst bilişsel bilgi.

Puanlama hataları ve geri bildirim

• Hâle (halo) etkisi: Öğrenci hakkındaki genel izlenimin puanı etkilemesi.
• Sıra (ardışıklık) etkisi: Önceki kâğıtların sonrakinin puanını etkilemesi.
• Cömertlik/katılık ve merkezî eğilim hataları.
• Etkili geri bildirim; zamanında, özgül, göreve ve sürece odaklı, öğrencinin ne yapması gerektiğini gösteren niteliktedir. “Aferin” ya da yalnızca not bildirmek biçimlendirici değildir.