Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
6 bölüm · ~15 dk · 20 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Sosyal bilgiler dersi, bireyin toplumsal yaşama etkin ve bilinçli biçimde katılabilmesi için gerekli bilgi, beceri, değer ve tutumları kazandırmayı amaçlayan; tek bir bilim dalına değil tarih, coğrafya, sosyoloji, ekonomi, siyaset bilimi, hukuk, antropoloji ve psikoloji gibi birçok sosyal bilim disiplinine dayanan bütünleştirilmiş (entegre) bir alandır. Bu nedenle sosyal bilgiler, doğası gereği disiplinlerarası/çok disiplinli bir yapıya sahiptir; sosyal bilimlerin içerik ve yöntemlerini, öğrencinin gelişim düzeyine uygun biçimde basitleştirerek ve birbiriyle ilişkilendirerek sunar. Ulusal Sosyal Bilgiler Konseyi (NCSS), sosyal bilgileri "yurttaşlık yeterliliğini geliştirmek amacıyla sosyal bilimler ile beşeri bilimlerin bütünleştirilmesiyle oluşturulan bir çalışma alanı" olarak tanımlar. Türkiye'de sosyal bilgiler dersi ilkokul 4. sınıf ile ortaokul 5, 6 ve 7. sınıflarda okutulur; 8. sınıftan itibaren T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi bu birikimi sürdürür.
Sosyal bilgilerin öğretimine ilişkin yaklaşımlar, alanın hem "ne öğretileceği" hem de "nasıl öğretileceği" sorularına verilen farklı yanıtları yansıtır. Barr, Barth ve Shermis'in sınıflandırmasına göre üç temel gelenek bulunur: vatandaşlık aktarımı yaklaşımı, sosyal bilimler yaklaşımı ve yansıtıcı sorgulama (reflektif araştırma) yaklaşımı. Bunlara ek olarak eleştirel düşünme, kişisel gelişim ve küresel eğitim gibi yaklaşımlardan da söz edilir. Bu yaklaşımların her biri; öğretmenin rolü, öğrencinin konumu, içerik seçimi ve değerlendirme anlayışı bakımından birbirinden ayrılır. Sosyal bilgiler öğretiminde aktif öğrenmeyi destekleyen drama, gezi-gözlem, örnek olay incelemesi ve işbirlikli öğrenme gibi uygulamalar, bu yaklaşımların sınıf ortamına yansımasında sıklıkla kullanılır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Sosyal bilgilerin disiplinlerarası doğası
Multidisipliner (çok disiplinli) yaklaşım
Farklı sosyal bilim disiplinlerinin kendi sınırları korunarak yan yana sunulmasıdır; bir konunun tarihsel, coğrafi ve ekonomik boyutlarının ayrı ayrı ele alınması buna örnektir.
Öğretim yaklaşımları
Vatandaşlık aktarımı (citizenship transmission) yaklaşımı
Toplumun kabul gören değer, inanç ve bilgi birikiminin bir kuşaktan diğerine doğrudan aktarılmasını esas alır; öğretmen merkezli, bilgi aktarımına dayalı geleneksel bir anlayıştır.
Aktif öğrenmeye dayalı uygulamalar
Drama/yaratıcı drama
Öğrencilerin bir olayı, dönemi ya da toplumsal durumu canlandırarak, empati kurarak ve doğaçlama yaparak öğrenmesini sağlayan yöntemdir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir öğretmen, Kurtuluş Savaşı'nı anlatırken öğrencilerden bazılarına dönemin askeri, bazılarına siyasi, bazılarına da halktan bir vatandaş rolü vererek olayı sınıfta canlandırmalarını istemektedir.
Bir öğretmen, sosyal bilgiler dersinde toplumun kabul ettiği demokratik değerleri ve kuralları öğrencilere doğrudan anlatarak, tartışmaya açmadan aktarmaktadır; amaç bu değerlerin bir kuşaktan diğerine geçmesini sağlamaktır.
Bir öğretmen, öğrencilerine yerel bir çevre sorununu (örneğin bir derenin kirlenmesi) sunmakta; öğrencilerden kanıt toplamalarını, farklı tarafların görüşlerini incelemelerini ve olası çözümler üzerinde akıl yürüterek bir karara varmalarını istemektedir.
Bir öğretmen, öğrencileri 4-5 kişilik gruplara ayırarak her gruba Türkiye'nin farklı bölgelerinden birinin ekonomik faaliyetlerini araştırma görevi vermekte; grup üyelerinin görev paylaşımı yaparak birlikte bir sunum hazırlamasını istemektedir.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.