Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~11 dk · 11 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
İdarenin sorumluluğu, idarenin hukuka aykırı ya da bazı hâllerde hukuka uygun eylem ve işlemlerinden doğan zararları tazmin etme yükümlülüğüdür. Bu sorumluluk, kural olarak hizmet kusuru esasına, istisnaen de kusursuz sorumluluk ilkelerine dayanır. Bu derste hizmet kusuru – kişisel kusur ayrımı, kusursuz sorumluluk türleri (risk ilkesi, kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi, sosyal risk ilkesi) ve nedensellik bağını kesen sebepler ele alınır.
2Temel kavramlar/doktrin
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
İdarenin sorumluluğunun dayanağı
idare, hukuka aykırı eylem ve işlemleriyle verdiği zararlardan tazminat sorumluluğu altındadır; bu, hukuk devleti ilkesinin ve idarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine tabi olması ilkesinin doğal bir sonucudur.
- Risk (tehlike) ilkesi: idarenin yürüttüğü tehlikeli faaliyetlerden (patlayıcı madde depolama, yüksek gerilim hattı, bazı kamu hizmeti araçları gibi) doğan zararlarda, idarenin kusuru aranmaksızın sorumlu tutulmasıdır.
- Kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi (fedakârlığın denkleştirilmesi): kamu yararına yürütülen hukuka uygun bir faaliyetin, toplumun geneline değil belirli kişi veya gruplara özel, olağanın dışında ve ölçüsüz bir külfet yüklemesi hâlinde, bu eşitsizliğin giderilmesi amacıyla idarenin tazminat ödemesidir.
- Sosyal risk ilkesi: toplumsal olaylar, terör eylemleri gibi idarenin doğrudan bir kusuru bulunmasa da toplumun içinde bulunduğu genel bir tehlikeden doğan zararların, zararı tek başına mağdura yüklemek yerine toplumsallaştırılması amacıyla idarenin sorumlu tutulmasıdır; Danıştay içtihadıyla geliştirilmiştir.
- Nedensellik (illiyet) bağı ve bunu kesen nedenler: idarenin sorumlu tutulabilmesi için zarar ile idarenin eylem/işlemi arasında nedensellik bağı bulunmalıdır. Mücbir sebep, beklenmeyen hâl, zarar görenin kendi kusuru ve üçüncü kişinin kusuru, nedensellik bağını kısmen veya tamamen keserek idarenin sorumluluğunu azaltabilir ya da ortadan kaldırabilir.
- Tam yargı davası ile ilişkisi: idarenin sorumluluğu maddi hukuk düzeyinde bir kavramdır; bu sorumluluğun idari yargı önünde ileri sürülmesinin usul yolu tam yargı davasıdır (İYUK m. 2/1-b).
- Hizmet kusuru asli/genel kural, kusursuz sorumluluk ise istisnai ve tamamlayıcı niteliktedir; hizmet kusuru ispatlanamayan hâllerde dahi belirli şartlarla kusursuz sorumluluğa başvurulabilir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir kamu hastanesinde, hangi görevlinin ihmali olduğu tam olarak tespit edilemeyen, ancak hastanenin genel işleyişindeki aksaklıktan kaynaklanan bir tıbbi hata sonucu hasta zarar görmüştür.
Soru: İdarenin sorumluluğu hangi esasa dayanır?
Bir kamu görevlisi, görev saatleri dışında, görevle hiçbir ilgisi bulunmayan kişisel bir husumet nedeniyle bir kişiye kasten zarar vermiştir.
Soru: Zarar gören kişi kime karşı, hangi yargı kolunda dava açmalıdır?
İdarenin işlettiği bir yüksek gerilim hattından kaynaklanan bir kazada, idarenin herhangi bir kusuru tespit edilememiştir; ancak faaliyetin doğası gereği tehlikeli olduğu bilinmektedir.
Soru: İdare sorumlu tutulabilir mi?
Bir bölgede yaşanan toplumsal olaylar sırasında, idarenin herhangi bir ihmali bulunmaksızın, üçüncü bir kişinin işyeri zarar görmüştür.
Soru: Bu durumda idarenin sorumluluğu hangi ilkeye dayandırılabilir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.