Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~13 dk · 12 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
İdare hukuku, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin idari faaliyetlerini, bu faaliyetleri yürüten organların kuruluş ve işleyişini, idare ile kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen bir kamu hukuku dalıdır. Özel hukuktan farklı olarak idare hukuku ilişkilerinde taraflar arasında eşitlik değil, idarenin kamu yararını gerçekleştirmek üzere sahip olduğu üstün ve ayrıcalıklı yetkiler (kamu gücü ayrıcalıkları) ile bunun karşılığında kişilere tanınan güvenceler (kanunilik, yargısal denetim) arasında bir denge esastır. Bu derste idare hukukunun konusu ve temel özellikleri, idare hukukuna hâkim olan ilkeler ile idare hukukunun yazılı ve yazısız kaynakları, bunların normlar hiyerarşisindeki yeri ele alınır.
2Temel kavramlar/doktrin
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
- İdare hukukunun konusu: İdare hukuku; idarenin kuruluşunu, işleyişini, faaliyetlerini (kamu hizmeti, kolluk, kamu malları, kamu görevlileri vb.) ve idare ile kişiler arasındaki hukuki ilişkileri düzenler. Özel hukuktan ayrı, bağımsız ve özerk bir hukuk dalıdır; kendine özgü ilke ve kurumları (idari işlem, idari sözleşme, idari yargı) vardır.
- İki anlamda idare: Organik (şekli) anlamda idare, yasama ve yargı dışında kalan, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar, kamu tüzel kişileri gibi idari organları ifade eder. Fonksiyonel (maddi) anlamda idare ise, hangi organ tarafından yürütülürse yürütülsün, kamu yararını gerçekleştirmeye yönelik idari nitelikteki faaliyeti ifade eder (örneğin TBMM'nin bir memur atama işlemi, organik olarak yasamaya ait olsa da maddi anlamda idari işlemdir).
- İdarenin özel hukuk kişilerinden farkı — kamu gücü ayrıcalıkları: İdare, tek yanlı irade açıklamasıyla (idari işlemle) kişilerin hukuki durumunda değişiklik yapabilir; işlemleri hukuka uygunluk karinesinden yararlanır ve yargı kararı olmaksızın icra edilebilir (re'sen icra) niteliktedir. Buna karşılık idare, kişilerden farklı olarak kamu yararı amacıyla sınırlanmış, kanunla bağlı ve sürekli yargısal denetime tabi bir konumdadır.
Hukuk devleti ilkesi ve idarenin kanuniliği
İdare, kuruluşunda ve işleyişinde kanuna dayanmak ve kanunun çizdiği sınırlar içinde hareket etmek zorundadır. İdarenin her türlü eylem ve işlemi yargı denetimine tabidir; bu, hukuk devletinin idare hukukundaki en temel yansımasıdır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir bakanlık, kendi görev alanına giren bir kanunun uygulanmasını göstermek amacıyla bir düzenleme yapmak istemektedir.
Soru: Bakanlığın bu amaçla çıkaracağı düzenleyici işlem hangisidir ve bu işlem hangi normlara aykırı olamaz?
Bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda, daha sonra aynı konuyu düzenleyen bir kanun yürürlüğe girmiştir.
Soru: Bu durumda hangi düzenleme uygulanır?
Bir idare, uzun yıllardır aynı türden başvuruları belirli bir usule göre, süreklilik ve istikrarla, bunu hukuki bir zorunluluk sayarak sonuçlandırmaktadır; ancak bu usul hiçbir yazılı metinde düzenlenmemiştir.
Soru: İdarenin bu uygulaması idare hukukunun hangi kaynağı kapsamında değerlendirilir?
Bir yazarın idare hukuku alanındaki bilimsel görüşü, bir idari yargı kararında referans olarak anılmış, ancak mahkeme bu görüşle bağlı olmadığını belirtmiştir.
Soru: Bu durum, doktrinin idare hukukundaki kaynak niteliğine ilişkin hangi ilkeyi doğrular?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.