KPSS Ortaöğretim Milli Mücadele Hazırlık Dönemi konu anlatımı

I. Dünya Savaşı bitince Osmanlı Devleti Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalamış ve kısa sürede İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmeye başlamıştır. Halk, buna karşı yerel direniş örgütleri (Kuvâ-yı Milliye) ve cemiyetler kurmuştur. Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışıyla başlayan süreç, genelgeler ve kongrelerle tek elden yürütülen bir harekete dönüşmüştür. Milli Mücadele Hazırlık Dönemi, Mondros'tan TBMM'nin açılışına (23 Nisan 1920) kadarki süreci kapsar. KPSS Ortaöğretim'de bu konudan genellikle tarihler, kongre kararları ve cemiyetlerin sınıflandırılması sorulur.

Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

Mondros'un en önemli maddelerinden biri, güvenliği tehdit eden bir durumda İtilaf Devletleri'nin herhangi bir yeri işgal edebileceğini söyleyen 7. maddedir. Bu madde, Anadolu'nun işgalinin gerekçesi olmuştur.

İşgaller

İzmir, 15 Mayıs 1919'da Yunanistan tarafından işgal edilmiştir; bu işgal Anadolu'da örgütlü direnişi başlatan en önemli olaydır. İstanbul ise 16 Mart 1920'de resmen işgal edilmiş, Meclis-i Mebusan dağıtılmıştır.

Cemiyetler

Zararlı cemiyetler, vatanın bölünmesini isteyen azınlık cemiyetleridir: Mavri Mira, Pontus Rum Cemiyeti, Hınçak-Taşnak Cemiyetleri. Yararlı (milli) cemiyetler ise vatanın bütünlüğünü savunur: Trakya-Paşaeli, İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk, Kilikyalılar Cemiyeti.

Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı ve Amasya Genelgesi

Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmıştır. 22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi, Milli Mücadele'nin ilk resmi belgesidir; "milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" ifadesi burada yer alır.

Kongreler

Erzurum Kongresi (Temmuz-Ağustos 1919), bölgesel bir kongredir; manda-himaye reddedilmiş, Temsil Heyeti kurulmuştur. Sivas Kongresi (Eylül 1919) ülke genelini temsil eder; yararlı cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısında birleştirilmiştir.

Misak-ı Millî ve İstanbul'un işgali

Meclis-i Mebusan, 28 Ocak 1920'de Misak-ı Millî kararlarını kabul etmiştir. Bu gelişme İtilaf Devletleri'ni telaşlandırmış, 16 Mart 1920'de İstanbul resmen işgal edilmiştir. Bunun üzerine 23 Nisan 1920'de TBMM açılmıştır.