KPSS Ortaöğretim Osmanlı Kültür ve Medeniyeti konu anlatımı

Osmanlı Kültür ve Medeniyeti konusu, devletin yönetim, toplum ve hukuk yapısını bir arada anlatır. KPSS Ortaöğretim'de bu konudan genellikle kavramların (tımar, millet sistemi, lonca, kadı gibi) tanımı ve görevlilerin (sadrazam, kazasker, defterdar gibi) işleri sorulur.

Devlet yönetimi

Devletin başında padişah bulunur; aynı zamanda ordunun başkomutanı ve en yüksek yargı makamıdır. Devlet işlerinin görüşüldüğü Divan-ı Hümayun'a genellikle sadrazam başkanlık eder. Divan üyeleri arasında kazasker (yargı-eğitim işleri), defterdar (mali işler) ve nişancı (kanunname ve tuğra işleri) bulunur. Şeyhülislam ise fetva vererek dini işleri denetler.

Taşra yönetimi eyalet (beylerbeyi) - sancak (sancakbeyi) şeklinde örgütlenmiştir. Güvenlik ve asker temini tımar sistemiyle sağlanır: dirlik sahipleri, kendilerine ayrılan toprağın gelirine karşılık savaşta sipahi askeri hazırlardı.

Toplum yapısı

Osmanlı toplumu askeri sınıf (yöneticiler, vergi ödemez) ve reaya (üretici halk, vergi öder) olarak ikiye ayrılır. Gayrimüslimler millet sistemi ile kendi dini liderleri önderliğinde (Rum, Ermeni, Yahudi milletleri) iç işlerinde özerk yaşamıştır.

Şehirlerde esnaf lonca teşkilatı ile örgütlenir; üretim ve fiyatı denetler. Fiyat dengesini sağlayan uygulamaya narh denir.

Hukuk sistemi

Osmanlı hukuku iki türlüdür: şer'i hukuk (miras, evlilik, ceza) ve örfi hukuk (toprak, vergi, asker gibi idari konular, padişahın kanunnameleriyle). Bu hukuku uygulayan kişi kadıdır; kadı hem yargıçlık hem noterlik hem de belediye işlerini yürütür.