KPSS Ortaöğretim Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi konu anlatımı

20. yüzyıl başında Osmanlı Devleti, üst üste girdiği savaşlarla Kuzey Afrika'daki son toprağını ve Avrupa'daki topraklarının çoğunu kaybetmiştir. Ardından girdiği I. Dünya Savaşı'nda birçok cephede aynı anda savaşmak zorunda kalmıştır. Dağılma Dönemi, Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı cephelerini kapsar. KPSS Ortaöğretim'de bu konudan genellikle hangi savaşın kiminle yapıldığı, hangi antlaşmanın hangi savaşı bitirdiği ve cephelerin sonuçları sorulur.

Trablusgarp Savaşı (1911-1912): İtalya, Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki son toprağı olan Trablusgarp ve Bingazi'ye saldırmıştır. Mustafa Kemal gibi genç subaylar bölgeye gidip halkla birlikte direnmiştir. Balkan Savaşı başlayınca Osmanlı iki cephede birden savaşamayacağı için Uşi Antlaşması'yla (1912) barış yapmış, Trablusgarp'ı İtalya'ya bırakmıştır.

I. Balkan Savaşı (1912-1913): Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ birleşerek Osmanlı'ya saldırmıştır. Osmanlı ağır bir yenilgi almış, Balkan topraklarının çoğunu kaybetmiş, Londra Antlaşması (1913) imzalanmıştır.

II. Balkan Savaşı (1913): Balkan devletleri kazandıkları toprakları paylaşamayınca Bulgaristan'a karşı birleşmişlerdir. Bu karışıklıktan yararlanan Osmanlı, Edirne ve Kırklareli'ni geri almıştır. Balkan Savaşları'ndaki büyük toprak kaybı, Osmanlı aydınları arasında Türkçülük düşüncesinin güçlenmesine yol açmıştır.

I. Dünya Savaşı'na giriş: Osmanlı, yalnız kalmamak için Almanya ile gizlice ittifak yapmış (1914); kısa süre sonra Alman Yavuz ve Midilli gemilerinin Rus limanlarını bombalamasıyla savaşa girmiştir.

Cepheler: Kafkas Cephesi'nde Ruslara karşı açılan Sarıkamış Harekâtı, kış koşulları yüzünden ağır kayıplarla sonuçlanmıştır. Çanakkale Cephesi (1915), İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u alma planının parçasıydı; Osmanlı burada büyük bir zafer kazanmış, bu zafer Mustafa Kemal'i öne çıkarmıştır. Irak Cephesi'nde Kûtü'l-Amâre Kuşatması'nda (1916) İngiliz kuvvetleri esir alınmıştır. Suriye-Filistin Cephesi'ndeki bozgun, savaşın sonunu ve Mondros'un imzalanmasını hızlandırmıştır. Galiçya ve Romanya ise Osmanlı'nın müttefiklerine yardım için asker gönderdiği yardımcı cephelerdir.