Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
11 bölüm · ~19 dk · 23 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
İlk Çağ Uygarlıkları konusu, tarih çağlarının başlangıcından (yazının bulunuşu) itibaren Mezopotamya, Mısır, Anadolu, İyon, Yunan ve Roma medeniyetlerinin siyasi, sosyal, hukuki ve kültürel özelliklerini kapsar. ÖSYM bu konuyu genellikle iki biçimde sorar: bir uygarlığın "ilk"i olduğu bir buluşu veya kurumu (ilk yazı, ilk para, ilk yazılı antlaşma, ilk yazılı kanun gibi) buldurmak ya da coğrafi özelliklerin (Mezopotamya'nın açık ovaları, Mısır'ın çöl ve denizlerle çevrili oluşu, Anadolu'nun göç yolları üzerinde bulunması) siyasi ve kültürel yapıyı nasıl şekillendirdiğini sorgulamak. Bu nedenle her uygarlığın konumunu, en az bir "ilk"ini ve rejim/kültür özelliğini birbirinden net biçimde ayırt edebilmek gerekir.
2Mezopotamya: Dicle ile Fırat arasında
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Dicle-Fırat arası, "Verimli Hilal" olarak anılan Mezopotamya'da dört uygarlık var. Her kartta ipucunu oku, uygarlığı tahmin et, sonra çevir.
Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya uygarlıklarından biri değildir?
3Mısır: Nil'in armağanı
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Nil Nehri kıyısında kurulan Mısır, çöl ve denizlerle çevrili olması nedeniyle dış saldırılara nispeten kapalı, istikrarlı bir siyasi yapıya sahip olmuştur.
4Anadolu medeniyetleri
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Anadolu'da dört uygarlığı başkenti ve özgün katkısıyla ayırt etmek gerekir.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
Aşağıdaki uygarlık–buluş eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
5Coğrafya siyaseti nasıl şekillendirir
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
Üç bölgeyi yan yana koyunca coğrafyanın siyasi yapıya etkisi net görülür:
| Bölge | Coğrafi özellik | Sonucu |
|---|---|---|
| Mezopotamya | Açık ovalar | Siteler arasında sık sık su ve toprak anlaşmazlıkları; sürekli istilalar ve site'ler arası mücadele |
| Mısır | Çöl ve denizlerle çevrili | Dış saldırılara karşı doğal koruma; tek merkezli, güçlü firavun yönetimi |
| Anadolu | Göç ve ticaret yollarının kesişim noktası | Pek çok farklı uygarlığa ev sahipliği |
6İyonlar ve Antik Yunan
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 5 bölüm kaldı.
7Roma: Krallıktan ikiye bölünmeye
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Roma, İtalyan Yarımadası'nda kurulmuş, sırasıyla Krallık, Cumhuriyet (Senato'nun etkin olduğu dönem) ve İmparatorluk (Octavius Augustus ile başlayan dönem) rejimleriyle yönetilmiştir. On İki Levha Kanunları, Roma hukukunun ve ilk yazılı Roma kanunlarının temelini oluşturur.
- 313
Milano Fermanı
Hristiyanlığa serbestlik tanındı.
- 395
İkiye ayrılma
Roma İmparatorluğu Doğu (Bizans, başkenti İstanbul) ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı.
- 476
Batı Roma'nın yıkılışı
Kavimler Göçü'nün etkisiyle yıkıldı.
Roma uygarlığıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
8Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir uygarlık, kurduğu şehir devletlerinde tapınak merkezli bir ekonomik ve siyasi yapı oluşturmuş; rahip-krallar hem dini hem idari yetkileri elinde bulundurmuştur. Bu uygarlığın en önemli katkılarından biri, düşüncelerin kalıcı hâle getirilmesini sağlayan yazının icadıdır. Bu parçada sözü edilen uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
Mezopotamya'da kurulan siteler arasında sık sık su ve toprak anlaşmazlıkları yaşanmıştır; Mısır'ın çöller ve denizlerle çevrili olması dış saldırılara karşı doğal bir koruma sağlamıştır; Anadolu ise göç ve ticaret yollarının kesişim noktasında bulunduğu için pek çok farklı uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bu bilgiler neyi örnekler?
Mezopotamya, Mısır ve Anadolu uygarlıklarının siyasi yapıları karşılaştırıldığında Mezopotamya'da bağımsız site'lerin sık sık birbiriyle mücadele ettiği, Mısır'da ise tek merkezli ve güçlü bir firavun yönetiminin uzun süre devam ettiği görülür. Bu farkın temel nedeni nedir?
9Sık yapılan hatalar
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Yazıyı Sümerler, parayı Lidyalılar icat etmiştir.
Pankuş Meclisi Frig uygarlığına aittir.
İyonlar Anadolu'nun iç kesimlerinde kurulmuş bir uygarlıktır.
Roma sırasıyla Krallık, Cumhuriyet ve İmparatorluk rejimleriyle yönetilmiştir.
10ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
- "Aşağıdaki uygarlık–buluş/özellik eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?"
- "Bu parçada sözü edilen uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?" (tanımlayıcı ipuçlarından uygarlık buldurma)
- Coğrafi özelliklerin siyasi/kültürel yapıya etkisinin sorgulandığı karşılaştırmalı parça soruları.
- "Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya (ya da Anadolu) uygarlıklarından biri değildir?" tarzı ayırt etme soruları.
- Numaralanmış (I, II, III) önermelerin doğruluğunun sorulduğu sentezleyici sorular.
11Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Çivi yazısını , parayı , bilinen ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşması'nı ve Mısırlılar imzalamıştır. Roma 313'te Milano Fermanı'nı yayımlamış, 395'te ikiye ayrılmış, Batı Roma 476'da yıkılmıştır.