Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
10 bölüm · ~18 dk · 21 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bu konu, Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyıldan itibaren yaşadığı Duraklama, Gerileme ve Dağılma dönemlerini; bu dönemlerde yapılan ıslahat hareketlerini (III. Selim'in Nizam-ı Cedid'i, II. Mahmud'un Vaka-i Hayriye'si) ve Tanzimat-Islahat fermanları ile I. ve II. Meşrutiyet'in ilanına kadar uzanan anayasal gelişmeleri kapsar. ÖSYM bu konuda genellikle bir ferman/kanunun içeriğini ve sonuçlarını, bir isyanın hangi dönemi sona erdirdiğini, ıslahat hareketlerinin kronolojik sırasını ve fermanlar arasındaki farkları (özellikle Tanzimat ile Islahat Fermanı) sorgulayan sorular sorar.
2Duraklama Dönemi (17. yüzyıl)
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Duraklamanın temel nedenlerini kartta topla:
3Gerileme Dönemi (18. yüzyıl)
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
- 1699
Karlofça Antlaşması
Duraklamanın sonu, gerilemenin başlangıcı.
- 1727
İlk Türk matbaası
Lale Devri'nde İbrahim Müteferrika kurdu.
- 1730
Patrona Halil İsyanı
Lale Devri sona erdi.
- 1774
Küçük Kaynarca Antlaşması
Kırım bağımsız hâle getirildi; Rusya'ya Ortodoksları koruma hakkı tanındı.
4Islahat hareketleri: III. Selim ve II. Mahmud
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
| III. Selim | II. Mahmud | |
|---|---|---|
| Ordu | Nizam-ı Cedid | Asakir-i Mansure-i Muhammediye |
| Sonuç | Kabakçı Mustafa İsyanı ile başarısız oldu, tahttan indirildi | 1826'da Vaka-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağı kaldırıldı |
III. Selim döneminde Batı tarzında kurulmaya çalışılan ve Kabakçı Mustafa İsyanı sonucunda kaldırılan yeni ordu aşağıdakilerden hangisidir?
5Tanzimat ve Islahat Fermanları
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
6Meşrutiyet ve dağılma
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 4 bölüm kaldı.
- 1876
Kanun-i Esasi, I. Meşrutiyet
II. Abdülhamid döneminde, Mithat Paşa öncülüğünde; ilk Osmanlı anayasası ve ilk Meclis-i Mebusan.
- 1877-78
93 Harbi
Osmanlı-Rus Savaşı bahane edilerek meclis kapatıldı, Kanun-i Esasi askıya alındı.
- 1908
II. Meşrutiyet
İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskısıyla Kanun-i Esasi yeniden yürürlüğe kondu.
- 1909
31 Mart Vakası
Hareket Ordusu tarafından bastırıldı, II. Abdülhamid tahttan indirildi.
- 1911
Trablusgarp Savaşı
- 1912-1913
Balkan Savaşları
- 1914-1918
I. Dünya Savaşı
Osmanlı Devleti dağılma sürecini tamamladı.
1876'da II. Abdülhamid döneminde, Mithat Paşa öncülüğünde Kanun-i Esasi (ilk Osmanlı anayasası) ilan edilerek I. Meşrutiyet başlamış ve ilk Osmanlı Meclisi (Meclis-i Mebusan) açılmıştır. 93 Harbi (1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı) bahane edilerek II. Abdülhamid meclisi kapatmış ve Kanun-i Esasi'yi askıya almıştır. 1908'de İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskısıyla Kanun-i Esasi yeniden yürürlüğe konularak II. Meşrutiyet ilan edilmiştir. 1909'daki 31 Mart Vakası, Hareket Ordusu tarafından bastırılmış, II. Abdülhamid tahttan indirilmiştir. Sonrasında Trablusgarp Savaşı (1911), Balkan Savaşları (1912-1913) ve I. Dünya Savaşı (1914-1918) ile Osmanlı Devleti dağılma sürecini tamamlamıştır.
- I.Sened-i İttifak'ın imzalanması
- II.Tanzimat Fermanı'nın ilanı
- III.Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (Vaka-i Hayriye)
- IV.Kanun-i Esasi'nin ilanı
Yukarıdaki gelişmelerin gerçekleşme sırası, en eskiden en yeniye doğru hangi seçenekte doğru verilmiştir?
7Çözümlü örnekler
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyıldan itibaren merkezi otoritenin zayıflaması, tımar sisteminin bozulması, Kapıkulu Ocaklarının düzeninin kaybolması ve Coğrafi Keşifler sonucunda ticaret yollarının önemini yitirmesi gibi etkenler bir araya gelmiştir. Bu gelişmeler hangi dönemin nedenleri arasında değerlendirilir?
Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı karşılaştırıldığında hangi yargıya ulaşılabilir?
Bir Osmanlı padişahı, tahta çıktıktan sonra Yeniçeri Ocağı'nı kaldırarak yerine Batı tarzında yeni bir ordu kurmuş; ilk nüfus sayımını yaptırmış, ilk resmî gazeteyi çıkarmış ve taşra yönetiminde düzenlemelere gitmiştir. Bu parçada sözü edilen padişah kimdir?
8Sık yapılan hatalar
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
9ÖSYM'de nasıl soruluyor
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
- "Bu gelişmeler hangi dönemin (Duraklama/Gerileme/Dağılma) nedenleri arasında değerlendirilir?" tarzı parça soruları.
- Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı'nın karşılaştırıldığı, farklarının sorulduğu sorular.
- "Bu isyan hangi dönemi/olayı sona erdirmiştir?" tarzı doğrudan bilgi soruları (Patrona Halil, Kabakçı Mustafa, 31 Mart Vakası).
- Bir padişahın icraatlarının anlatıldığı bir parçadan hareketle o padişahın bulunması.
- Sened-i İttifak, Kanun-i Esasi gibi belgelerin padişahın yetkilerini sınırlandırma sürecindeki yerinin sorgulandığı sentezleyici sorular.
10Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Duraklama Dönemi Antlaşması (1699) ile sona erer. Lale Devri'nde matbaa 'de kurulmuş, İsyanı (1730) ile dönem kapanmıştır. Yeniçeri Ocağı 1826'da ile kaldırılmıştır.