Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
7 bölüm · ~18 dk · 20 etkileşim
II. Dünya Savaşı (1939-1945), insanlık tarihinin en yıkıcı çatışmasıdır ve AYT Tarih-2'de hem savaşın küresel seyri hem de Türkiye'nin tarafsızlık politikası üzerinden sorulur. ÖSYM bu konuda savaşın çıkış nedenlerini Versay sisteminin çöküşüyle, önemli dönüm noktalarını (Barbarossa Harekâtı, Pearl Harbor, Stalingrad, D-Day, Hiroşima-Nagazaki) birbirine bağlayarak, Türkiye'nin izlediği denge politikasını ise dönemin büyük güçleriyle imzalanan antlaşmalar (İngiltere-Fransa ile İttifak, Alman-Türk Saldırmazlık Paktı) üzerinden test eder.
Savaş sonrasında kurulan yeni uluslararası düzen (Birleşmiş Milletler, Bretton Woods) de bu başlığın doğal uzantısıdır ve Soğuk Savaş dönemine geçişin zeminini oluşturur.
1Savaşın nedenleri
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Savaş bir günde çıkmadı; beş neden birbirini besledi. Kartı çevirmeden önce nedeni tahmin et.
Batılı devletlerin, Almanya'nın Avusturya ve Çekoslovakya'yı ilhak etmesine ses çıkarmadığı yatıştırma politikasının savaşın çıkışına etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
2Cepheler ve dönüm noktaları
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Savaşın seyrini tarih sırasıyla izle:
- 1939-1941
Blitzkrieg (Yıldırım Savaşı)
Almanya Polonya, Danimarka, Norveç, Hollanda, Belçika ve Fransa'yı hızla işgal etti.
- Haziran 1941
Barbarossa Harekâtı
Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırısıyla Doğu Cephesi açıldı; bu saldırı Sovyetleri müttefikler safına itti.
- 7 Aralık 1941
Pearl Harbor
Japonya ABD'nin Pasifik'teki deniz üssüne saldırdı; ABD savaşa fiilen girdi, savaş tam anlamıyla küresel boyut kazandı.
- 1942-1943
Stalingrad Muharebesi
Sovyetlerin Alman ordusuna karşı zaferi; Doğu Cephesi'nde dönüm noktası, Almanya'nın gerilemesinin başlangıcı.
- 6 Haziran 1944
Normandiya Çıkarması (D-Day)
Müttefiklerin Fransa'ya çıkarmasıyla Batı Cephesi açıldı; Almanya iki cephe arasında sıkıştı.
- Mayıs 1945
Almanya'nın teslimi
Berlin'in düşmesiyle Avrupa'da savaş sona erdi.
- Ağustos 1945
Hiroşima ve Nagazaki
ABD'nin attığı atom bombaları sonrasında Japonya teslim oldu; savaş Eylül 1945'te tamamen sona erdi.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
- I.Pearl Harbor Baskını
- II.Almanya'nın Polonya'yı işgali
- III.Stalingrad Muharebesi
- IV.Normandiya Çıkarması
Yukarıdaki gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?
3Türkiye'nin tarafsızlık politikası
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Atatürk'ün ölümünden (1938) sonra İsmet İnönü döneminde Türkiye, savaşın yıkıcı sonuçlarından ülkeyi korumak amacıyla tarafsızlık ve denge politikası izlemiştir.
- 1939
İngiltere ve Fransa ile İttifak Antlaşması
Akdeniz'deki güvenliği garanti altına almak için imzalandı; Türkiye fiilen savaşa girmedi.
- Haziran 1941
Türk-Alman Saldırmazlık Paktı
Almanya'nın Balkanlara ve Sovyetler'e yönelmesi karşısında güvenliği pekiştirmek için imzalandı.
- 1942
Varlık Vergisi
Savaş ekonomisinin sıkıntılarıyla mücadele için alınan olağanüstü tedbir (Millî Korunma Kanunu ile birlikte).
- 1943
Kahire ve Tahran görüşmeleri
Müttefikler Türkiye'yi savaşa girmeye teşvik etti.
- Şubat 1945
Almanya ve Japonya'ya savaş ilanı
Fiilî bir çatışmaya girilmedi; kurulacak Birleşmiş Milletler'e kurucu üye olabilmek için gerekliydi.
Bu iki imza, Türkiye'nin her iki tarafla da ilişkisini dengede tutma stratejisini gösterir. Varlık Vergisi ve Millî Korunma Kanunu ise savaş ekonomisinin getirdiği sıkıntılarla mücadele amacıyla iç politikada alınan olağanüstü tedbirlerdir; ordunun her ihtimale karşı seferber tutulması ekonomiye ağır yük bindirmiştir. Savaşın sonlarına doğru müttefiklerin baskısı artmış, Türkiye ise Şubat 1945'te savaş ilan etmiş ancak fiilî çatışmaya girmemiştir.
Türkiye'nin hem İngiltere-Fransa ile ittifak imzalayıp hem de 1941'de Almanya ile Saldırmazlık Paktı imzalaması, dış politikada hangi yaklaşımın göstergesidir?
4Savaş sonrası düzen
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 3 bölüm kaldı.
Savaş sonunda Birleşmiş Milletler (1945) kurularak uluslararası barış ve güvenliği koruma görevi bu örgüte verilmiş; ekonomik alanda Bretton Woods Sistemi (1944) ile IMF ve Dünya Bankası kurulmuş, dolar merkezli bir uluslararası para sistemi oluşturulmuştur.
| Birleşmiş Milletler | Bretton Woods Sistemi | |
|---|---|---|
| Yıl | 1945 | 1944 |
| Alan | Siyasi: uluslararası barış ve güvenlik | Ekonomik: IMF, Dünya Bankası, dolar merkezli para sistemi |
Almanya ve müttefikleri işgal altına alınmış, Almanya dört işgal bölgesine ayrılmış; bu bölünme ileride Doğu-Batı Almanya ayrımına ve Soğuk Savaş'ın sembolü hâline gelecektir. Savaşın galipleri arasındaki ideolojik farklılıklar (kapitalist Batı - komünist SSCB), kısa sürede yeni bir gerilim dönemini, Soğuk Savaş'ı başlatmıştır.
5Çözümlü örnekler
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
II. Dünya Savaşı'nın çıkışında, Batılı devletlerin Almanya'nın Avusturya ve Çekoslovakya'yı ilhak etmesine ses çıkarmamasının (yatıştırma politikası) etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye'nin hem İngiltere-Fransa ile ittifak imzalayıp hem de Almanya ile saldırmazlık paktı yapması, dış politikada hangi yaklaşımın göstergesidir?
Stalingrad Muharebesi'nin savaşın seyrindeki önemi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Türkiye'nin Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
6Sık yapılan hatalar ve ÖSYM
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
Türkiye'nin Şubat 1945'teki savaş ilanı sembolik kalmış, fiilî çatışmaya girilmemiştir.
ABD, savaşa 1 Eylül 1939'da Polonya'nın işgaliyle girmiştir.
Varlık Vergisi savaş sonrası bir uygulamadır.
Bretton Woods Sistemi ekonomik, Birleşmiş Milletler siyasi bir yapıdır.
ÖSYM bu konuda dört kalıp kullanır:
- Neden-sonuç sorusu: Yatıştırma politikası, Versay'ın etkisi gibi nedenler verilip savaşın çıkışıyla bağlantısı sorulur.
- Kronoloji sorusu: Polonya'nın işgali, Barbarossa, Pearl Harbor, Stalingrad, D-Day, Hiroşima gibi olayların sıralanması istenir.
- Türkiye odaklı paragraf sorusu: Türkiye'nin dış politika adımları (ittifak, saldırmazlık paktı, savaş ilanı) verilip bunun hangi amaca hizmet ettiği sorulur.
- Kavram sorusu: Yatıştırma politikası, denge politikası, Blitzkrieg gibi kavramların tanımı ve örnekle eşleştirilmesi istenir.
7Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Savaş 'da Almanya'nın 'yı işgaliyle başladı. baskınıyla ABD savaşa girdi, Doğu Cephesi'nde dönüm noktası oldu, 'de Batı Cephesi açıldı. Savaş sonunda kuruldu, Bretton Woods ile ve Dünya Bankası oluşturuldu.