Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
6 bölüm · ~11 dk · 13 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bir noktanın yeryüzündeki yerini iki farklı biçimde tarif edebiliriz: matematik (mutlak) konum ve özel (bölgesel) konum. Matematik konum, bir yerin enlem ve boylam değerleriyle, yani Ekvator'a ve başlangıç meridyenine olan açısal uzaklığıyla belirlenir ve sonuçları dünyanın her yerinde aynı kurala göre işler. Özel konum ise bir yerin komşularına, denizlere, ulaşım yollarına ve yer altı kaynaklarına göre durumunu anlatır; sonuçları yalnızca o bölgeye özgüdür.
Türkiye, matematik konumu bakımından yaklaşık 36°- 42° kuzey enlemleri ile 26°- 45° doğu boylamları arasında yer alır; bu nedenle ülkenin tamamı Kuzey Yarım Kürede ve Doğu Yarım Kürededir, ayrıca dönenceler ile kutup daireleri arasındaki Orta Kuşakta bulunur. Özel konumu bakımından ise üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada olması, Asya ile Avrupa kıtaları arasında doğal bir geçiş oluşturması, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarına sahip olması ve enerji nakil hatlarının güzergâhında bulunması gibi özellikleriyle öne çıkar.
KPSS Önlisans'ta bu konu, matematik konum ile özel konumun sonuçlarını birbirinden ayırt etmeyi ve kısa yerel saat ya da güneş ışını açısı hesaplamalarını içeren sözel sorularla ölçülür.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Matematik (mutlak) konum
Enlem ve boylam değerlerine dayanan konumdur. Sonuçları: yerel saat farkı, güneş ışınlarının geliş açısı, gölge boyu, mevsimlerin oluşumu, gece-gündüz süresinin mevsime göre değişmesi.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Zeynep, İzmir'de (yaklaşık 27° doğu boylamı) saat 10.00'da, Kars'ta (yaklaşık 43° doğu boylamı) yaşayan dedesini arıyor.
Soru: Zeynep aradığında Kars'ta yerel saat kaçtır (yaklaşık)?
A kenti 41° kuzey enleminde, B kenti ise A ile aynı boylam üzerinde, 36° kuzey enlemindedir.
Soru: 21 Aralık öğle vaktinde güneş ışınının geliş açısı ve gölge boyu bakımından A ile B karşılaştırıldığında ne söylenebilir?
Bir öğrenci iki cümle kuruyor: (I) "Türkiye'de batıya gidildikçe güneş daha geç doğar." (II) "Türkiye, İstanbul Boğazı sayesinde Karadeniz ile Marmara arasındaki deniz taşımacılığında önemli bir konumdadır."
Soru: Bu iki cümle sırasıyla Türkiye'nin hangi konum özelliğiyle ilgilidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.