KPSS Önlisans Nüfus ve Yerleşme konu anlatımı

Türkiye'nin nüfusu ülke genelinde dengesiz dağılmıştır. Nüfus dağılışını belirleyen etkenler iki başlık altında incelenir: doğal etkenler (iklim, yer şekilleri, toprak, su kaynakları) ve beşeri-ekonomik etkenler (sanayi, ticaret, ulaşım, tarım, turizm, eğitim, güvenlik). İklimi ılıman, yer şekilleri düz, sanayisi ve ticareti gelişmiş kıyı kesimleri ile büyük şehirler sık nüfuslu; yer şekilleri engebeli, iklim koşulları ağır, ekonomik faaliyetlerin sınırlı olduğu iç ve doğu kesimlerin yüksek bölümleri ise seyrek nüfusludur.

Tarımda makineleşme ve sanayileşmenin hızlanması kırsal alanlarda iş gücü fazlasına yol açmış, bu da kırdan kente göçü hızlandırmıştır. Göç, yön ve süresine göre çeşitli biçimlerde incelenir: iç göç (ülke sınırları içinde; sürekli ya da mevsimlik) ve dış göç (ülkeler arası). Göçün kaynak bölgede nüfusun yaşlanması, hedef bölgede ise çarpık kentleşme gibi sonuçları vardır.

Yerleşmeler, kır yerleşmeleri (köy, mezra, kom, yayla; genellikle dağınık ya da toplu) ve şehir yerleşmeleri (sanayi, ticaret, liman, turizm gibi işlevsel türlere ayrılır) olarak ikiye ayrılır. Dağınık kır yerleşmeleri engebeli bölgelerde (Karadeniz), toplu kır yerleşmeleri düz tarım alanlarının bulunduğu bölgelerde (İç Anadolu, Güneydoğu) görülür.