KPSS Önlisans Türkiye'de Su Varlığı ve Topraklar konu anlatımı

Türkiye'nin yer şekilleri engebeli, iklimi ise bölgeden bölgeye farklılık gösterdiği için akarsuları genellikle kısa, akışı hızlı ve düzensizdir. Bu özellik akarsuların enerji üretimi açısından değerli, ulaşım açısından ise elverişsiz olmasına yol açar. Akarsular döküldükleri denize göre havzalara ayrılır: Karadeniz'e (Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Çoruh), Akdeniz'e (Seyhan, Ceyhan), Ege'ye (Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes) dökülenler ile denize ulaşamayıp bir göl veya çukurlukta son bulan dışa kapalı havzalar (Konya Kapalı Havzası, Van Gölü Havzası) başlıca gruplardır.

Göller, oluşum bakımından çeşitlilik gösterir: tektonik göller (yer kabuğu hareketleriyle oluşan çöküntülerde), karstik göller (kalker arazide erime çukurlarında, Göller Yöresi'nde), set gölleri (heyelan, volkan veya alüvyonların bir vadiyi kapatmasıyla) ve yapay göller/baraj gölleri (insan eliyle oluşturulan). Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü, hem tektonik çöküntü hem de volkanik set gölü özelliği taşır.

Topraklar da iklim, bitki örtüsü ve ana kayaya bağlı olarak çeşitlenir. Zonal topraklar: Karadeniz'de kahverengi orman toprakları, Akdeniz'de terra rossa, İç Anadolu ve Güneydoğu'da step toprakları. Zonal olmayan (intrazonal) topraklar: alüvyal (en verimli), kolüvyal, hidromorfik, halomorfik (tuzlu-alkali) topraklardır. Bitki örtüsünün tahrip edilmesi ve yanlış tarım uygulamaları erozyonu ciddi bir sorun hâline getirmiştir.