Edebiyat salonu
Dönemi, yazarı ve eseri bir hikâye gibi birbirine bağla.
6 bölüm · ~18 dk · 24 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Çocuk edebiyatı, çocukların dil, bilişsel, duygusal ve sosyal gelişim özellikleri göz önünde bulundurularak onlar için üretilen sözlü ve yazılı ürünlerin bütününü ifade eder. Bu alanın temel ilkesi çocuğa göreliktir: Bir eserin çocuk edebiyatı ürünü sayılabilmesi için yalnızca konusunun ya da kahramanının çocukla ilgili olması yetmez; dili, uzunluğu, resimleri, kâğıt ve punto gibi fiziksel özellikleri de çocuğun gelişim düzeyine uygun olmalıdır.
Okul öncesi öğretmeni; sınıf kitaplığını oluşturan, günlük etkinlik akışına hikâye/masal saatini yerleştiren, resimli kitap seçen ve ailelere kitap öneren kişidir. Bu nedenle ÖABT okul öncesi alanında çocuk edebiyatı soruları; 0-6 yaş çocuğuna uygun kitap seçme ölçütleri, resimli kitabın işlevi, tür tanıma (masal, fabl, tekerleme, ninni…) ve önemli yazar-eser bilgisi üzerine yoğunlaşır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Okul öncesi çocuğuna yönelik kitapta aranan özellikler
Fiziksel özellikler
Dayanıklı, sert kapaklı, köşeleri yuvarlatılmış, mat ve kalın kâğıt; büyük punto, geniş satır aralığı; resmin metne oranının yaş küçüldükçe artması (okul öncesinde resim baskındır, hatta bazı kitaplar tamamen resimli/yazısızdır).
Resimli kitabın işlevi: Okul öncesi döneminde resim, metni yalnızca süslemez; anlatının kendisinin bir parçasıdır. Resimler olay örgüsünü destekler, çocuğun henüz çözemediği yazılı metni görsel ipuçlarıyla tamamlar; resim ile metin arasında tutarlılık ve uyum aranır. Bu nedenle okul öncesi için resim-metin uyumsuzluğu ciddi bir kalite sorunudur.
Sesli/görsel okuma (kitap okuma etkinliği) ilkeleri: Öğretmen kitabı okurken sesini ve mimiklerini kullanmalı, çocukların resimlere bakıp yorum yapmasına fırsat tanımalı, aynı kitabın tekrar tekrar okunması istekleri desteklenmelidir; tekrar, okul öncesi çocuğunun öğrenmesinde önemli bir mekanizmadır.
Başlıca türler (okul öncesinde özellikle işlevsel olanlar)
Masal
Olağanüstü kişi ve olaylar; belirsiz yer ve zaman; "Bir varmış bir yokmuş…" gibi döşemeyle başlar, dilek sözüyle biter; iyiler ödüllendirilir. Türk masallarının tanınmış kahramanı Keloğlan'dır.
Dünya çocuk edebiyatından yazar-eser (okul öncesi için sıklıkla uyarlanan klasikler)
Charles Perrault
Külkedisi, Kırmızı Başlıklı Kız, Uyuyan Güzel.
Türk çocuk edebiyatından
- Eflatun Cem Güney: ve Pertev Naili Boratav: Türk halk masallarının derlenmesi.
- Tevfik Fikret: Çocuklar için yazdığı şiirleri Şermin adlı kitapta toplamıştır.
- Okul öncesi için hazırlanan yerli resimli kitaplar ve masal uyarlamaları, günümüzde sınıf kitaplıklarının önemli bir bölümünü oluşturur.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
3 yaş grubu için seçilecek bir kitapta hangi fiziksel özellikler öncelikli olarak aranır?
"Tilki, ağzında peynirle dala konmuş kargayı övmüş. Övgülere kanan karga ötmek için ağzını açınca peynir düşmüş, tilki kapıp kaçmış." Bu metin hangi türe örnektir ve okul öncesinde nasıl kullanılmalıdır?
Bir öğretmen, hikâye saatinde her sayfada "Sonra tavşan geldi, sonra kedi geldi, sonra köpek geldi…" gibi tekrarlayan bir cümle yapısı olan bir kitap seçmiştir. Bu tercih hangi gelişimsel gerekçeye dayanır?
Bir kitapta her bölümün sonunda "Görüyorsunuz çocuklar, paylaşmak çok güzeldir!" cümlesi yer almaktadır. Bu kitap hangi açıdan eleştirilir?
Bir resimli kitapta metinde "küçük kız kırmızı şemsiyesini açtı" yazarken resimde sarı bir şemsiye çizilmiştir. Bu durum neden bir sorundur?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.