Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
8 bölüm · ~24 dk · 31 etkileşim
Bölgeler, Ülkeler ve Kültür Bölgeleri, AYT Coğrafya-2 testinde ortalama 1 soruluk ağırlığa sahip, coğrafi bölge kavramını dünya ölçeğine taşıyan bir konudur. Konu; bölge kavramının farklı türlerini (doğal, beşerî/kültürel, fonksiyonel, plan bölgesi), dünya üzerindeki başlıca kültür bölgelerini ve bu bölgelerin genel özelliklerini, kalkınmışlık düzeyine göre ülkelerin (gelişmiş, gelişmekte olan, az gelişmiş) sınıflandırılmasını ve bu sınıflandırmada kullanılan göstergeleri kapsar. Sorular genellikle bir ülkenin ya da bölgenin tanımlayıcı özellikleri verilip hangi kültür bölgesine ya da gelişmişlik grubuna girdiğinin bulunmasını ister.
1Bölge türleri: sınırı kim çiziyor?
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bölge türünü ayırt etmenin kısayolu şudur: sınırı doğa mı, insan mı, hizmet mi, plan mı çiziyor? Kartı çevirmeden önce tahmin et.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
Bir kentin çevresindeki yerleşmelere sunduğu hizmetler (eğitim, sağlık, ticaret) bakımından oluşturduğu etki alanı, aşağıdaki bölge türlerinden hangisine örnektir?
2Dünya kültür bölgeleri
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Kültür bölgeleri dil, din ve yaşam biçimine göre ayrılır. Her kartta bölgenin imzası olan özellikleri yakala.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
3Kalkınmışlık düzeyine göre ülkeler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Ülkeler kalkınmışlık düzeyine göre üç gruba ayrılır. Örnek ülkeleri haritada da gör.
Gelişmiş ülke örnekleri: ABD, Almanya, Japonya
Gelişmekte olan ülke örnekleri: Türkiye, Brezilya, Hindistan
| Gösterge | Gelişmiş | Az gelişmiş |
|---|---|---|
| İstihdamda öncü sektör | Sanayi ve hizmet | Tarım |
| Kişi başına millî gelir | Yüksek | Düşük |
| Okuryazarlık oranı | Yüksek | Göreli olarak yetersiz |
| Nüfus artış hızı | Düşük | Göreli olarak yetersiz (yüksek) |
Aşağıdakilerden hangisi gelişmiş ülkelerin genel özelliklerinden biridir?
4Kalkınmışlık göstergeleri
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Doğal kaynak (özellikle petrol) zenginliği tek başına bir ülkeyi gelişmiş yapmaz; sanayileşme ve teknoloji üretimi bu açıdan belirleyicidir.
Petrol gelirleri yüksek olduğu hâlde sanayi ve teknoloji üretiminde geri kalmış bir ülke için aşağıdaki yargılardan hangisi söylenebilir?
5Çözümlü örnekler
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 3 bölüm kaldı.
Bir ülkede istihdamın büyük çoğunluğunun tarım sektöründe, çok küçük bir bölümünün ise sanayi ve hizmet sektöründe olduğu bir tabloda gösterilmiştir. Ne söylenebilir?
Bir ülkede kast sisteminin toplumsal yapıyı hâlâ etkilediği, nüfusun büyük bölümünün tarımla uğraştığı ve nüfus yoğunluğunun oldukça yüksek olduğu bilinmektedir. Hangi kültür bölgesi?
Bir kentteki büyük bir hastane ve üniversite, çevresindeki birçok küçük yerleşmeden hasta ve öğrenci çekmekte; bu yerleşmeler sağlık ve eğitim hizmeti almak için bu kente bağımlı hâle gelmektedir. Hangi bölge türü?
Petrol gelirleri son derece yüksek olan bir ülkenin, sanayi üretimi ve teknoloji ihracatı bakımından dünya sıralamasının gerisinde kaldığı görülmektedir. Ne anlaşılır?
6Sık yapılan hatalar
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
Gelişmiş ülkelerde nüfus artış hızı düşüktür.
Yüksek nüfus artış hızı gelişmişliğin göstergesidir.
Türkiye az gelişmiş ülkeler grubundadır.
Bir kıtada birden fazla kültür bölgesi bulunabilir.
Petrol zengini her ülke sanayileşmiş ve gelişmiştir.
7ÖSYM'de nasıl soruluyor
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
- Tablo/grafik yorumlama: Ülkelerin sektörel istihdam oranlarının ya da gelir düzeylerinin verildiği bir tablo üzerinden gelişmişlik düzeyinin çıkarılması istenir.
- Paragraf/senaryo sorusu: Bir ülkenin dil, din, yaşam biçimi ya da ekonomik yapısı tanımlanıp bu ülkenin hangi kültür bölgesine ya da gelişmişlik grubuna girdiğinin bulunması istenir.
- Karşılaştırma sorusu: İki farklı ülkenin ya da bölgenin özellikleri karşılaştırılarak ortak ya da farklı yönlerin belirlenmesi istenir.
- Kavram ayırt etme: Bölge türlerinin (doğal, beşerî, fonksiyonel, plan bölgesi) tanımları verilip hangi türe ait olduğunun bulunması istenir.
- Çıkarım (yargı) sorusu: Bir ülke hakkında verilen bilgilerden hareketle hangi yargıya ulaşılabileceği ya da ulaşılamayacağı sorulur.
8Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.