Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
9 bölüm · ~23 dk · 29 etkileşim
Ulaşım, Ticaret ve Turizm, AYT Coğrafya-2 testinde ortalama 1 soruluk ağırlığa sahip, Türkiye Ekonomisi konusuyla yakından ilişkili bir başlıktır. Konu; ulaşım türlerinin özelliklerini ve ulaşımı etkileyen coğrafi faktörleri, Türkiye'nin dış ticaretinin yapısını (ihracat-ithalat kalemleri, dış ticaret açığı/fazlası), turizm çeşitlerini ve bu çeşitlerin Türkiye'deki bölgesel dağılımını kapsar. Sınavda sıkça, bir bölgenin doğal ve beşerî özelliklerinden yola çıkarak hangi ulaşım sorununun yaşanacağı, hangi turizm türünün gelişeceği ya da dış ticarette hangi kalemin öne çıkacağı sorulur.
1Ulaşımı etkileyen faktörler
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Karadeniz Bölgesi'nde dağların kıyıya paralel ve dik yamaçlarla uzanması, kıyı ile iç kesimler arasındaki kara ve demiryolu ulaşımını zorlaştırmaktadır; buna karşın kıyı boyunca ulaşım daha kolay sağlanabilmektedir.
2Ulaşım türlerinin karşılaştırılması
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
| Ulaşım türü | Özellik |
|---|---|
| Karayolu | Esnek, kapıdan kapıya taşımaya uygun, kısa ve orta mesafede yaygın; yatırım ve işletme maliyeti orta düzeyde |
| Demiryolu | Özellikle yük taşımacılığında düşük maliyetli, ancak yatırım maliyeti yüksek; Türkiye'de dağlık ve engebeli arazi yapısı nedeniyle karayoluna göre daha az gelişmiş |
| Denizyolu | Yük taşımacılığında birim başına en düşük maliyetli; hızı düşük, kıyı kentleri ve limanlar arasında yoğun kullanılır |
| Havayolu | Yolcu taşımacılığında en hızlı; maliyeti yüksek, uzun mesafelerde ve zaman kısıtı olan taşımacılıkta tercih edilir |
| Boru hattı | Petrol ve doğal gaz gibi akışkan hammaddelerin taşınmasında kullanılır; kesintisiz ve güvenli taşıma sağlar |
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
Türkiye'de demiryolu ulaşımının karayoluna göre daha az gelişmiş olmasının temel nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
3Türkiye'nin dış ticareti
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir ülkenin dış ticaret açığının azaltılması için aşağıdaki politikalardan hangisi en doğrudan etkili olur?
Bir ülkenin ihracatında tarım ürünleri, ithalatında ise ileri teknoloji ürünleri ve enerji kaynakları ağırlıklı bir yer tutmaktadır.
İstanbul ve Çanakkale boğazları, Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin dünya denizlerine açılan tek doğal geçididir; bu nedenle boğazlardaki gemi trafiği yalnızca Türkiye'yi değil çok sayıda ülkeyi ilgilendirmektedir.
4Turizm çeşitleri: kültür, inanç ve kıyı
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Haritada tarihî ve kültürel merkezleri gör:
Kültür, inanç ve jeolojik-kültürel turizm merkezleri
5Turizm çeşitleri: termal, kış, yayla ve kongre
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 4 bölüm kaldı.
Termal, kış ve kongre turizmi merkezleri
Bir bölgede hem kışın kayak yapılabilen yüksek dağlar, hem yaz aylarında serin yaylalar, hem de yakınında sıcak su kaynakları bulunmaktadır.
6Turizmi etkileyen faktörler ve mevsimsellik
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
Turizmde doğal etkenler (iklim, kıyı tipi, yer şekilleri, jeolojik oluşumlar) ile beşerî etkenler (altyapı, ulaşım, tanıtım, güvenlik, konaklama kapasitesi) birlikte belirleyicidir.
Mevsimsellik sorunu: Türkiye'de turizm etkinlikleri büyük ölçüde yaz aylarında yoğunlaşır. Bu sorunun çözümü için kış, termal, kongre ve yayla turizmi gibi farklı turizm türlerinin geliştirilerek turizmin tüm yıla yayılması hedeflenir.
Türkiye'de turizm etkinliklerinin yaz aylarında yoğunlaşıp kış aylarında azalması, yani turizmde mevsimsellik sorununun çözümü için aşağıdakilerden hangisi önerilebilir?
7Sık yapılan hatalar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Dış ticaret açığı, ihracatın ithalattan fazla olmasıdır.
Denizyolu, yük taşımacılığında birim başına en düşük maliyetli ulaşım türüdür.
Türkiye'de turizm yılın her ayına eşit yayılmıştır.
Turizm geliri tek başına gelişmişliğin göstergesi değildir.
8ÖSYM'de nasıl soruluyor
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
- Harita/grafik yorumlama: Ulaşım ağının yoğunluğunu gösteren bir harita ya da ihracat-ithalat kalemlerini gösteren bir grafik verilip yorum yapılması istenir.
- Paragraf/senaryo sorusu: Bir bölgenin doğal özellikleri (iklim, yer şekli, jeolojik yapı) anlatılıp o bölgede hangi turizm türünün gelişeceğinin ya da hangi ulaşım sorununun yaşanacağının bulunması istenir.
- Tablo yorumlama: Bir ülkenin dış ticaret kalemlerinin (ihracat/ithalat) yer aldığı bir tablo verilip dışa bağımlılık ya da rekabet gücü hakkında çıkarım yapılması istenir.
- Karşılaştırma sorusu: İki farklı ulaşım türünün ya da iki farklı turizm bölgesinin özellikleri karşılaştırılarak doğru ya da yanlış yargının bulunması istenir.
- Neden-sonuç sorusu: "Bir bölgede X turizm türünün gelişmesinin temel nedeni nedir?" ya da "Bir ülkenin dış ticaret açığının azaltılması için ne yapılmalıdır?" türünde sorular sorulur.
9Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.