Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
6 bölüm · ~12 dk · 12 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Türkiye'de bölgeler arası gelişmişlik farkını azaltmak, tarımsal ve sınai üretimi artırmak, istihdam yaratmak ve göçü önlemek amacıyla devlet eliyle yürütülen kapsamlı yatırım programlarına bölgesel kalkınma projeleri denir. Bu projeler; barajlar, sulama sistemleri, hidroelektrik santralleri, sanayi yatırımları, ulaşım ağları ve sosyal altyapı çalışmalarını bir arada planlayarak bölgenin bütüncül biçimde kalkınmasını hedefler. KPSS Coğrafya'da bu konu; her bir projenin kapsadığı iller, temel hedefleri, dayandığı su kaynakları/barajlar ve bölgeye kazandırdıkları üzerinden sorulur.
Türkiye'nin başlıca bölgesel kalkınma projeleri; Güneydoğu Anadolu'da GAP, Doğu Anadolu'da DAP, Orta Anadolu'da KOP ve Doğu Karadeniz'de DOKAP'tır. Bu dört proje, ülkenin farklı bölgelerinde farklı coğrafi koşullara (su kaynakları, yer şekilleri, iklim) göre şekillenmiş, ancak ortak amacı bölgesel gelişmişlik farkını azaltmak olan yatırım programlarıdır. Sorularda projelerin birbirinden ayırt edici özellikleri (özellikle GAP'ın diğerlerinden çok daha büyük ölçekli ve somut yatırımlarla ilerlemiş olması) sıkça vurgulanır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi)
Fırat ve Dicle nehirleri üzerine kurulan barajlar (Atatürk Barajı, Karakaya Barajı, Birecik Barajı gibi) ve bu barajlardan beslenen sulama kanalları ile Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Batman, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerini kapsayan; hem hidroelektrik enerji üretimini hem de kurak/yarı kurak bu bölgede sulu tarımı artırmayı hedefleyen Türkiye'nin en kapsamlı ve en somut sonuç alınmış bölgesel kalkınma projesidir. Sulama sayesinde Şanlıurfa ve Harran ovalarında pamuk başta olmak üzere tarımsal üretim büyük ölçüde artmıştır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir bölgede iki büyük akarsu üzerine kurulan barajlarla hem enerji üretilmekte hem de kurak iklime sahip ovalarda sulu tarım alanı genişletilmekte, bu sayede pamuk üretimi önemli ölçüde artmaktadır.
Soru: Bu parçada sözü edilen proje ve akarsular aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Yükseltisi fazla, kış mevsimi uzun ve sert geçen, tarıma elverişli düz arazisi sınırlı bir bölgede ekonominin temel dayanağı büyükbaş ve küçükbaş hayvancılıktır. Bölgede ayrıca kış sporları turizmi potansiyeli bulunmaktadır.
Soru: Bu bölgeye yönelik hazırlanan kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?
Bir ovada yıllık yağış miktarının azlığı nedeniyle tarımsal üretim büyük ölçüde yer altı sularına dayanmakta, ancak bilinçsiz sulama sonucunda yer altı su seviyesi hızla düşmekte ve çölleşme riski artmaktadır.
Soru: Bu soruna çözüm bulmak amacıyla hazırlanan proje aşağıdakilerden hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.