Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
6 bölüm · ~14 dk · 16 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Türkiye'nin nüfusu 85 milyonun üzerindedir; ancak nüfus ülke genelinde dengesiz dağılmıştır. Nüfus dağılışını belirleyen etkenler iki başlık altında incelenir: doğal etkenler (iklim, yer şekilleri, toprak, su kaynakları) ve beşeri-ekonomik etkenler (sanayi, ticaret, ulaşım, tarım, turizm, eğitim, güvenlik). İklimi ılıman, yer şekilleri düz, sanayisi ve ticareti gelişmiş kıyı kesimleri ile büyük şehirler (İstanbul çevresi, kıyı ovaları) sık nüfuslu; yer şekilleri engebeli, iklim koşulları ağır, ekonomik faaliyetlerin sınırlı olduğu iç ve doğu kesimlerin yüksek, dağlık bölümleri ise seyrek nüfusludur.
1950'li yıllardan itibaren tarımda makineleşme ve sanayileşmenin hızlanması, kırsal alanlarda iş gücü fazlasına yol açmış; bu durum kırdan kente göçü hızlandırmıştır. Göç, yön ve süresine göre çeşitli biçimlerde incelenir: iç göç (ülke sınırları içinde, kırdan kente veya bölgeler arası; sürekli ya da mevsimlik olabilir) ve dış göç (ülkeler arası; Türkiye'den yurt dışına işçi göçü ile son yıllarda Türkiye'ye yönelen sığınmacı hareketleri buna örnektir). Göçün kaynak bölgede nüfusun yaşlanması ve iş gücü kaybı, hedef bölgede ise çarpık kentleşme, konut ve altyapı sorunları gibi sonuçları vardır.
Yerleşmeler, nüfus yoğunluğu ve yapısına göre kır yerleşmeleri (köy, mezra, kom, yayla; genellikle tarım ve hayvancılığa dayalı, dağınık ya da toplu) ve şehir yerleşmeleri (nüfusu ve fonksiyonu bakımından daha büyük ve çeşitli; sanayi, ticaret, liman, turizm, kültür-eğitim, maden şehirleri gibi işlevsel türlere ayrılır) olarak ikiye ayrılır. Dağınık kır yerleşmeleri genellikle engebeli, tarım alanı kısıtlı bölgelerde (Karadeniz); toplu kır yerleşmeleri ise düz, geniş tarım alanlarının bulunduğu bölgelerde (İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu) görülür.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Nüfus yoğunluğu
Birim alana düşen kişi sayısıdır; Türkiye'de bölgeden bölgeye büyük farklılık gösterir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Marmara Bölgesi'nde, özellikle İstanbul çevresinde nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının kat kat üzerindedir. Bölgede sanayi, ticaret ve ulaşım imkânları oldukça gelişmiştir.
Soru: Bu bölgedeki yüksek nüfus yoğunluğunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğu Anadolu'daki bir köyde yaşayan bir aile, yaz aylarında hayvanlarını otlatmak için yüksek bir yaylaya çıkmakta, kış geldiğinde ise tekrar köyüne dönmektedir.
Soru: Bu hareketlilik hangi tür bir göçtür?
Karadeniz Bölgesi'nde bir köyün evleri, dağlık ve engebeli arazi nedeniyle birbirinden uzak, dağınık vadi yamaçlarına serpiştirilmiş durumdadır. Buna karşılık Güneydoğu Anadolu'daki bir köyde evler, geniş ve düz bir ova üzerinde bir arada, sık dokulu bir yerleşme oluşturmuştur.
Soru: Bu iki köy arasındaki yerleşme dokusu farkının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.