Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
6 bölüm · ~12 dk · 13 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bir yerin yeryüzündeki yerini belirlemenin iki yolu vardır: matematik (mutlak) konum ve özel (bölgesel) konum. Matematik konum, bir yerin enlem ve boylam değerleriyle, yani Ekvator'a ve başlangıç meridyenine olan uzaklığıyla ifade edilir; sonuçları evrenseldir ve dünyanın her yerinde aynı kurallarla işler. Özel konum ise bir yerin komşularına, denizlere, kara ve deniz yollarına, yer altı kaynaklarına göre durumunu anlatır; sonuçları o bölgeye özgüdür.
Türkiye, matematik konum bakımından yaklaşık 36°- 42° kuzey enlemleri ile 26°- 45° doğu boylamları arasında, tamamen Kuzey Yarım Küre ve Doğu Yarım Kürede, Orta Kuşak'ta yer alır. Özel konum bakımından ise üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada ülkesi olması, Asya ile Avrupa arasında doğal bir köprü oluşturması, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarına sahip olması, üç kıtaya (Asya, Avrupa, Afrika) yakınlığı ve enerji nakil yollarının kesişiminde bulunması gibi özellikleriyle öne çıkar.
KPSS'de bu konu genellikle matematik konum ile özel konumun sonuçlarını birbirinden ayırt etme ve yerel saat, güneş ışını geliş açısı gibi hesaplamalarla desteklenmiş sözel senaryo sorularıyla ölçülür.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Matematik (mutlak) konum
Enlem ve boylam değerleriyle belirlenen, matematiksel hesaplamaya dayanan konum. Sonuçları: yerel saat farkı, güneş ışınlarının geliş açısı, gölge boyu, mevsimlerin oluşumu ve dört mevsimin belirginliği, gece-gündüz süresi değişimi.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Ayşe, İstanbul'da (yaklaşık 29° doğu boylamı) saat 12.00'de, Iğdır'da yaşayan arkadaşı Burak'ı arıyor. Iğdır'ın boylamı yaklaşık 44° doğudur.
Soru: Ayşe aradığında Burak'ın bulunduğu yerde yerel saat kaçtır (yaklaşık)?
X şehri 42° kuzey enleminde, Y şehri ise aynı boylam üzerinde 37° kuzey enlemindedir.
Soru: 21 Aralık günü öğle vakti güneş ışınlarının geliş açısı ve gölge boyu bakımından X ile Y karşılaştırıldığında ne söylenebilir?
Bir öğrenci şu iki cümleyi kuruyor: (I) "Türkiye'de doğuya gidildikçe güneş daha erken doğar." (II) "Türkiye, boğazları sayesinde Karadeniz ile Akdeniz arasındaki deniz ticaretinde kilit rol oynar."
Soru: Bu iki cümle sırasıyla Türkiye'nin hangi konum özelliğiyle ilgilidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.