Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
6 bölüm · ~13 dk · 14 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Türkiye, Orta Kuşak'ta yer almasına, üç tarafının denizlerle çevrili olmasına ve yer şekillerinin (dağların kıyıya paralel ya da dik uzanması, yükseltinin fazla olması) çeşitliliğine bağlı olarak birden fazla iklim tipinin bir arada görüldüğü bir ülkedir. Bu durum, aynı zamanda bitki örtüsü çeşitliliğinin de temel nedenidir; çünkü bitki örtüsü büyük ölçüde sıcaklık ve yağış koşullarına, yani iklime bağlı olarak şekillenir.
Kıyı kesimlerinde üç ayrı iklim tipi görülür: Karadeniz iklimi (her mevsim yağışlı, yazı serin kışı ılıman), Akdeniz iklimi (yazı sıcak ve kurak, kışı ılık ve yağışlı) ve bu ikisi arasında bir geçiş iklimi olan Marmara (Karasuları) iklimi. İç kesimlerde ise denizden uzaklaşma ve dağların nemli hava kütlelerini engellemesi nedeniyle karasal (step) iklim egemendir: yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlı, günlük ve yıllık sıcaklık farkı fazladır. Doğu Anadolu'da yükseltinin de etkisiyle bu karasallık daha da belirginleşir; kışlar çok sert geçer.
Bitki örtüsü bakımından kıyı kuşaklarında orman, Akdeniz ve Ege'nin alçak kıyı kesimlerinde kışın yaprağını dökmeyen bodur çalılardan oluşan maki, iç kesimlerde ise kısa boylu otsu bitkilerden oluşan step (bozkır) egemendir. Bu üçlü yapı (orman – maki – step), KPSS'de en sık sorulan bitki örtüsü ayrımıdır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Akdeniz iklimi
Ege ve Akdeniz kıyı şeridinde görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır; yağışın büyük bölümü kış aylarında düşer. Doğal bitki örtüsü makidir (zeytin, defne, keçiboynuzu, mersin, sandal gibi kışın yaprağını dökmeyen bodur türler); dağlık kesimlerde ise kızılçam ve karaçam ormanları görülür.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir şehirde yazlar sıcak ve neredeyse hiç yağış görülmezken, kışlar ılık geçmekte ve yağışın büyük bölümü bu mevsimde düşmektedir. Doğal bitki örtüsü, kışın yaprağını dökmeyen bodur çalılardan oluşmaktadır.
Soru: Bu şehirde görülen iklim ve bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?
A şehri kıyıdan uzak, yüksek bir platoda yer almaktadır; yazın gündüz sıcaklığı 30°C'ye çıkarken gece 10°C'ye kadar düşebilmektedir. Kış aylarında ise sıcaklık sık sık 0°C'nin altına inmektedir.
Soru: A şehrinde görülen iklim tipi ve bu iklimin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Bir bölgede kısa boylu, yazın büyük ölçüde kuruyan otsu bitkiler geniş alanlar kaplamaktadır. Bu bitki örtüsü ilkbaharda yağışlarla birlikte yeşerip hızla büyümekte, yaz kuraklığıyla birlikte sararmaktadır.
Soru: Bu bitki örtüsü ve görüldüğü iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.