Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
6 bölüm · ~15 dk · 16 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Doğal afetler, insan yaşamını, çevresini ve ekonomik faaliyetlerini olumsuz etkileyen; deprem, heyelan, sel ve çığ gibi doğa kaynaklı olaylardır. Çevre sorunları ise büyük ölçüde insan etkinlikleri (sanayileşme, plansız kentleşme, yanlış tarım uygulamaları) sonucunda ortaya çıkan hava, su ve toprak kirliliği, erozyon ve çölleşme gibi olumsuzluklardır. KPSS Coğrafya'da bu konu; Türkiye'nin afet risklerinin dağılışını belirleyen jeolojik ve iklimsel nedenler ile çevre sorunlarının kaynakları ve alınabilecek önlemler üzerinden sorulur.
Türkiye, aktif fay hatları üzerinde bulunması nedeniyle deprem riski en yüksek ülkelerden biridir; Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Doğu Anadolu Fay Hattı ülkenin en önemli iki deprem kaynağıdır. Dağlık ve engebeli yüzey şekilleri, bol yağış alan eğimli araziler ve bitki örtüsünün tahribi, heyelan ve sel gibi afetlerin sık görülmesine yol açar. Çığ ise yüksek ve kar yağışının fazla olduğu dağlık bölgelerde, özellikle Doğu Anadolu'da görülür. Bu afetlerin şiddeti ve yıkıcılığı; yer şekilleri, iklim koşulları kadar plansız yapılaşma, ormansızlaşma ve yanlış arazi kullanımı gibi insan kaynaklı etkenlerle de artmaktadır.
Çevre sorunları bakımından ise sanayi ve trafik kaynaklı hava kirliliği, evsel/endüstriyel atıkların neden olduğu su kirliliği, yanlış tarım tekniklerinin yol açtığı toprak erozyonu ve çölleşme, ormansızlaşma ile kıyı alanlarındaki plansız yapılaşma Türkiye'nin başlıca çevre sorunlarıdır. Bu sorunların çözümünde ağaçlandırma, arıtma tesisleri, çevre bilincinin artırılması ve sürdürülebilir arazi kullanımı politikaları önem taşır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Deprem
Yer kabuğundaki fay hatları boyunca biriken enerjinin ani olarak boşalmasıyla oluşan yer sarsıntısıdır. Türkiye, Avrasya, Afrika ve Arabistan levhalarının karşılaştığı bir kuşakta yer aldığı için aktif bir deprem ülkesidir. Kuzey Anadolu Fay Hattı (Marmara, Karadeniz kıyı şeridi boyunca) ve Doğu Anadolu Fay Hattı (Doğu ve Güneydoğu Anadolu) en yıkıcı depremlerin yaşandığı hatlardır. Deprem zararını artıran etkenler arasında zemin yapısı (gevşek dolgu zeminler), yapı kalitesi ve nüfus yoğunluğu sayılır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir bölge, Avrasya ve Arabistan levhalarının sınırına yakın, aktif bir fay hattı üzerinde yer almaktadır. Bölgede sık sık orta ve büyük şiddetli yer sarsıntıları yaşanmaktadır.
Soru: Bu bölgede en sık görülmesi beklenen doğal afet aşağıdakilerden hangisidir?
Bir bölgede eğimli yamaçlarda bitki örtüsü büyük ölçüde tahrip edilmiş, ayrıca yıllık yağış miktarı ve yağış yoğunluğu yüksektir.
Soru: Bu bölgede aşağıdaki afetlerden hangisinin görülme olasılığı en çok artar?
Bir ilde sanayi tesisleri yoğun biçimde faaliyet göstermekte, kış aylarında konutların önemli bir kısmı kalitesiz kömürle ısınmakta ve şehir çanak şeklinde bir vadide, hava hareketinin az olduğu bir konumda kurulmuştur.
Soru: Bu ilde kış aylarında en çok görülmesi beklenen çevre sorunu aşağıdakilerden hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.