Formül atölyesi
Kuralı gör, örnekte dene, sonra kendi kaleminle çöz.
6 bölüm · ~10 dk · 11 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Veri Analizi, 8. sınıf Matematik dersinde çizgi grafiği, sütun grafiği ve daire grafiği ile verilerin yorumlanmasını; önceki sınıflardan gelen ortalama (aritmetik ortalama), ortanca (medyan), tepe değer (mod) ve açıklık kavramlarını kapsar. LGS Matematik testinde her yıl genellikle 1–2 soru doğrudan bu konudan gelir; ayrıca birçok problem sorusunda bilgiler bir tablo ya da grafikle verilir.
LGS'de bu konunun soruları neredeyse her zaman bir tablo ya da grafik okuma becerisi ister: grafikteki değerleri doğru okumak, aralarındaki farkı ya da oranı hesaplamak, bir grafik türünden diğerine geçmek. İşlemler genellikle basittir; asıl önemli olan veriyi doğru okumak ve sorunun tam olarak neyi istediğini anlamaktır.
2Temel kavramlar ve formüller
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Aritmetik ortalama: Verilerin toplamının veri sayısına bölümüdür.
- Ortalama = (Veriler toplamı) ÷ (Veri sayısı)
- Buradan: Toplam = Ortalama · Veri sayısı. Eksik veri sorularında bu eşitlik kullanılır.
Ortanca (medyan): Veriler küçükten büyüğe sıralandığında tam ortada kalan değerdir.
- Veri sayısı tek ise ortadaki sayı ortancadır.
- Veri sayısı çift ise ortadaki iki sayının ortalaması ortancadır.
Tepe değer (mod): Veri grubunda en çok tekrar eden değerdir. Birden fazla tepe değer olabilir; hiçbir değer tekrar etmiyorsa tepe değer yoktur.
Açıklık: En büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır. Verilerin ne kadar yayıldığını gösterir.
Sıklık (frekans) tablosu: Her değerin kaç kez tekrar ettiğini gösterir. Ortalama hesaplanırken her değer sıklığıyla çarpılıp toplanır.
Grafik türleri ve kullanım yerleri:
Sütun grafiği
Farklı kategorilerin (sınıflar, meyveler, şehirler) miktarlarını karşılaştırmak için kullanılır. Her kategori bir sütunla gösterilir, sütunun yüksekliği miktarı verir.
Daire grafiği formülleri:
- Dilimin merkez açısı = (Parçanın miktarı ÷ Toplam) · 360°
- Parçanın miktarı = (Merkez açısı ÷ 360°) · Toplam
- Kullanışlı açılar: 180° → yarım, 90° → çeyrek, 120° → üçte bir, 60° → altıda bir, 45° → sekizde bir, 36° → onda bir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
4, 7, 13, 7, 9 veri grubunun ortalamasını, ortancasını, tepe değerini ve açıklığını bulunuz.
15, 3, 22, 8, 10, 20 veri grubunun ortancasını bulunuz.
Bir öğrencinin ilk 4 sınavının ortalaması 70'tir. 5. sınavdan 90 alırsa beş sınavın ortalaması kaç olur?
40 kişilik bir sınıfta en sevilen spor dalı sorulmuş, 15 öğrenci futbolu seçmiştir. Bu sonuç daire grafiğiyle gösterilirse futbol diliminin merkez açısı kaç derece olur?
Bir kafenin pazartesiden perşembeye sattığı tost sayıları bir çizgi grafiğinde sırasıyla 20, 35, 30 ve 50 olarak gösterilmiştir. Satışın bir önceki güne göre en çok arttığı gün hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor?
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.