Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
6 bölüm · ~13 dk · 17 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Antropoloji, insanı biyolojik ve kültürel yönleriyle bütüncül biçimde inceleyen bir bilim dalıdır. ÖABT Sosyal Bilgiler alanında bu konu; antropolojinin temel dalları olan fiziki (biyolojik) antropoloji ile kültürel antropoloji arasındaki ayrım, kültürel antropolojinin alt dalları (arkeoloji, dilbilim antropolojisi, etnoloji/etnografya), insanın biyolojik evrim süreci (hominidler, fosil kayıtları) ve antropoloji tarihinde iz bırakmış kuramcıların (Edward B. Tylor, Franz Boas, Bronislaw Malinowski, Claude Lévi-Strauss, Lewis Henry Morgan, Ruth Benedict, Margaret Mead) temel görüşleri üzerinden sorulur. Sınavda özellikle kuramcı-kavram eşleştirmeleri, etnografya ile etnoloji arasındaki yöntemsel fark ve kültürel görecelik gibi kavramların doğru tanınması öne çıkar.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Antropolojinin dalları
- Fiziki (biyolojik) antropoloji: İnsanın biyolojik evrimini, ırksal/bedensel çeşitliliğini, primatları (insansı maymunlar) ve fosil kalıntılarını inceleyen daldır. Alt dalı olan paleoantropoloji, insan fosillerini incelerken; primatoloji ise insana en yakın canlı türlerini (şempanze, goril gibi) araştırır.
- Kültürel antropoloji: İnsan topluluklarının kültürel yaşayışlarını (inanç, gelenek, akrabalık, ekonomi, din) inceleyen daldır. Üç temel alt dalı vardır:
- Arkeoloji: Geçmiş toplumların maddi kalıntılarını (araç-gereç, yapı kalıntıları) inceleyerek kültürleri yeniden kurmaya çalışır.
- Dilbilim antropolojisi: Dilin kültürle ilişkisini, dilin toplumsal yaşamı nasıl şekillendirdiğini inceler.
- Etnoloji ve etnografya: Etnografya, bir toplumun kültürünü yerinde, katılımcı gözlem yoluyla betimleyici biçimde incelemektir (alan araştırması). Etnoloji ise farklı toplumlardan elde edilen etnografik verileri karşılaştırarak genellemelere ulaşmayı amaçlayan kuramsal/karşılaştırmalı çalışmadır.
Temel kavramlar ve kuramcılar
Kültürel görecelik (rölativizm)
Her kültürün kendi bağlamı içinde, kendi değerleriyle değerlendirilmesi gerektiği ilkesidir; antropolojinin temel metodolojik duruşlarından biridir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir araştırmacı, bir Amazon kabilesinde bir yıl boyunca yaşayarak günlük yaşamı, törenleri ve akrabalık ilişkilerini yerinde gözlemleyip betimsel bir rapor hazırlamaktadır.
Bir antropolog, dünyanın farklı bölgelerinden elde edilmiş etnografik verileri karşılaştırarak akrabalık sistemlerine ilişkin genel kuramlar geliştirmektedir.
Bir antropolog, incelediği bir toplumun evlilik ritüellerini kendi toplumunun ölçütleriyle değil, o toplumun kendi tarihsel ve toplumsal bağlamı içinde değerlendirmektedir.
Bir kuramcı, toplumdaki büyücülük inancının, bireylere belirsizlik karşısında psikolojik güvence sağlama ve toplumsal gerilimleri azaltma işlevi gördüğünü savunmaktadır.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.