Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
6 bölüm · ~11 dk · 14 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Ekonomi konusu; kıtlık, ihtiyaç, kaynak, fırsat maliyeti gibi temel ekonomik kavramları, arz-talep kanunu ve piyasa dengesini, arz ve talebi kaydıran etkenleri, esneklik kavramını, temel piyasa türlerini (tam rekabet, monopol/tekel, oligopol, monopolcü rekabet) ve üretim faktörlerini (emek, sermaye, doğal kaynaklar, girişimci ve bunların gelirleri: ücret, faiz, rant, kâr) kapsar. Ayrıca temel ekonomik sistemler (kapitalizm, sosyalizm, karma ekonomi) ve enflasyon-işsizlik gibi temel makroekonomik kavramlar da bu başlık altında değerlendirilir. ÖABT'de bu konu; arz-talep grafiklerinin yorumlanması, fiyat değişiminin arz-talep miktarına etkisinin nedensel olarak açıklanması ve piyasa türlerinin ayırt edici özelliklerinin (satıcı sayısı, ürün farklılaşması, piyasaya giriş engelleri) sorulması şeklinde karşımıza çıkar.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Kıtlık
İnsan ihtiyaçlarının sınırsız, bu ihtiyaçları karşılayacak kaynakların ise sınırlı olması durumudur; ekonomi biliminin temel çıkış noktasıdır.
- Piyasa türleri:
- Tam rekabet piyasası: Çok sayıda alıcı-satıcı, homojen (aynı) ürün, piyasaya giriş-çıkışın serbest olduğu, tek bir firmanın fiyatı etkileyemediği (fiyat alıcı) piyasadır.
- Monopol (tekel): Bir malın tek bir satıcısının bulunduğu, ürünün yakın ikamesinin olmadığı ve piyasaya girişin çok güç olduğu piyasadır; firma fiyat belirleyicidir.
- Oligopol: Az sayıda büyük firmanın piyasaya hâkim olduğu, firmaların birbirinin fiyat/üretim kararlarından doğrudan etkilendiği piyasadır.
- Monopolcü (tekelci) rekabet: Çok sayıda firmanın, birbirine yakın fakat farklılaştırılmış (marka, tasarım vb.) ürünler sattığı piyasadır.
- Üretim faktörleri ve gelirleri: Emek → ücret; sermaye → faiz; doğal kaynaklar (toprak) → rant; girişimci → kâr.
- Ekonomik sistemler: Kapitalizm (özel mülkiyet, piyasa mekanizması), sosyalizm/planlı ekonomi (kamu mülkiyeti, merkezî planlama), karma ekonomi (piyasa mekanizması + devlet müdahalesi).
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir malın fiyatı arttığında, tüketicilerin bu maldan satın almak istedikleri miktar azalmaktadır.
Bir piyasada tek bir firma bir malın üretimini ve satışını tek başına gerçekleştirmekte, bu mala yakın bir ikame de bulunmamaktadır.
Bir öğrenci, sınava çalışmak yerine arkadaşlarıyla sinemaya gitmeyi tercih etmiş; bu tercih nedeniyle o akşam çalışarak kazanabileceği not artışından vazgeçmiştir.
Bir malın üretiminde kullanılan hammadde fiyatları düşünce, üreticiler aynı fiyat düzeyinde daha fazla üretmeye istekli hâle gelmiştir.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.