Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
6 bölüm · ~19 dk · 25 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi konusu; I. Dünya Savaşı'nın nedenlerinden başlayarak II. Dünya Savaşı, Soğuk Savaş dönemi ve günümüze uzanan uluslararası ilişkiler, ideolojik akımlar ve teknolojik-siyasi dönüşümleri kapsar. I. Dünya Savaşı (1914-1918), sömürgecilik yarışı, silahlanma, ittifak sistemleri ve milliyetçilik akımlarının bir sonucu olarak patlak vermiş; savaş sonunda imzalanan Paris Barış Konferansı kararları ve Versay (Versailles) Antlaşması, Almanya'ya ağır yükümlülükler getirerek II. Dünya Savaşı'nın zeminini hazırlamıştır. Wilson İlkeleri ve Milletler Cemiyeti'nin kuruluşu, savaş sonrası düzenin şekillenmesinde etkili olmuş; ancak 1929 Dünya Ekonomik Buhranı, faşizm ve nazizmin yükselişini hızlandırmıştır. II. Dünya Savaşı (1939-1945), Almanya'nın Polonya'yı işgaliyle başlamış, Pearl Harbor saldırısı, D-Day çıkarması, Stalingrad Muharebesi gibi dönüm noktalarından geçerek Almanya ve Japonya'nın yenilgisiyle sona ermiştir. Savaş sonrası Yalta ve Potsdam konferansları dünyanın etki alanlarına bölünmesini belirlemiş, Birleşmiş Milletler kurulmuştur. İki kutuplu dünya düzeninde ABD önderliğindeki Batı Bloku ile SSCB önderliğindeki Doğu Bloku arasındaki Soğuk Savaş; Truman Doktrini, Marshall Planı, NATO ve Varşova Paktı, Berlin Duvarı, Küba Füze Krizi, Kore ve Vietnam savaşları gibi olaylarla şekillenmiştir. 1991'de SSCB'nin dağılmasıyla Soğuk Savaş sona ermiş, tek kutuplu bir düzene geçilmiş; küreselleşme, Avrupa Birliği'nin derinleşmesi, 11 Eylül saldırıları ve bölgesel çatışmalar günümüz uluslararası ilişkilerini şekillendiren başlıca gelişmeler olmuştur.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
I. Dünya Savaşı ve sonrası
İttifak Devletleri ve İtilaf Devletleri
Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı Devleti'nin oluşturduğu İttifak Devletleri ile İngiltere, Fransa, Rusya ve sonradan katılan ABD'nin oluşturduğu İtilaf Devletleri, I. Dünya Savaşı'nın iki temel cephesini oluşturmuştur.
II. Dünya Savaşı
Blitzkrieg (yıldırım savaşı)
Almanya'nın hızlı ve yoğun zırhlı-hava kuvveti kullanımına dayanan saldırı taktiğidir; Polonya ve Fransa işgallerinde etkili olmuştur.
- Yalta (Şubat 1945) ve Potsdam (Temmuz-Ağustos 1945) Konferansları: Savaş sonrası Avrupa'nın etki alanlarına bölünmesini, Almanya'nın işgal bölgelerine ayrılmasını ve Birleşmiş Milletler'in kuruluş esaslarını belirleyen zirvelerdir.
- Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası (Ağustos 1945): Japonya'nın teslim olmasını sağlayan, savaşı sona erdiren ve nükleer çağı başlatan gelişmedir.
Soğuk Savaş dönemi
Truman Doktrini (1947)
ABD'nin komünizmin yayılmasını önlemek amacıyla Yunanistan ve Türkiye'ye askerî-ekonomik yardım yapmasını öngören politikadır ("çevreleme politikası"nın başlangıcıdır).
Günümüze doğru gelişmeler
Avrupa Birliği'nin gelişimi
Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'ndan (1951) başlayarak Maastricht Antlaşması (1992) ile Avrupa Birliği'ne dönüşen bütünleşme süreci, ekonomik ve siyasi entegrasyonu derinleştirmiştir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan bir antlaşma, Almanya'ya ağır savaş tazminatı, ordu sınırlaması ve toprak kayıpları getirmiş; bu durum Almanya'da milliyetçi ve intikamcı bir söylemin güçlenmesine zemin hazırlamıştır.
Soru: Sözü edilen antlaşma hangisidir ve II. Dünya Savaşı'nın çıkışıyla ilişkisi nedir?
ABD, 1947 yılında Yunanistan ve Türkiye'ye komünizmin yayılmasını önlemek amacıyla askerî ve ekonomik yardımda bulunacağını açıklamıştır.
Soru: Bu politika hangi isimle anılır ve Soğuk Savaş'taki yeri nedir?
SSCB lideri, 1980'lerin ortasında ekonomik reform ve siyasi açıklık politikalarını uygulamaya koymuş; bu süreç Doğu Bloku ülkelerinde bağımsızlık hareketlerini hızlandırmış ve 1991'de SSCB'nin dağılmasıyla sonuçlanmıştır.
Soru: Sözü edilen politikalar nelerdir ve sonucu nasıl değerlendirilir?
1962 yılında SSCB'nin Küba'ya nükleer füze yerleştirmesi üzerine ABD deniz ablukası uygulamış, dünya günlerce nükleer bir çatışmanın eşiğinde kalmıştır.
Soru: Bu kriz hangi isimle bilinir ve Soğuk Savaş açısından önemi nedir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.