Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
6 bölüm · ~14 dk · 16 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Türk İnkılap Tarihi; Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan yenik ayrılmasıyla başlayan işgal sürecini, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde örgütlenen Millî Mücadele'yi, cephelerdeki askerî mücadeleyi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kuruluşunu, Lozan Barış Antlaşması ile kazanılan bağımsızlığı ve ardından gerçekleştirilen siyasi, hukuki, eğitim ve toplumsal alanlardaki köklü inkılapları konu edinir. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın (30 Ekim 1918) ağır hükümleri doğrultusunda başlayan işgaller, Anadolu'da millî bilinci uyandırmış; Mustafa Kemal'in 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışıyla başlayan süreç, Amasya Genelgesi ile örgütlü bir harekete, Erzurum ve Sivas kongreleri ile de millî bir teşkilata dönüşmüştür. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM hem millî egemenliğin hem de yeni devletin kurucu iradesini temsil etmiştir. Doğu, Güney ve Batı cephelerindeki mücadeleler; I. İnönü, II. İnönü, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz ile zaferle sonuçlanmış, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tescil edilmiştir. Cumhuriyet'in ilanı, halifeliğin kaldırılması ve ardından hukuk, eğitim, harf, kılık kıyafet ve ekonomi alanlarında gerçekleştirilen inkılaplar, Atatürk ilkeleri (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık) doğrultusunda yeni bir devlet ve toplum inşa etmiştir.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Millî Mücadele'nin hazırlık dönemi
- Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918): Osmanlı ordusunun terhis edilmesini ve stratejik noktaların işgaline izin verilmesini öngören, Osmanlı Devleti'ni fiilen savaş dışı bırakan ağır bir ateşkestir.
- Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): "Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir" ifadesiyle Millî Mücadele'nin gerekçesini ortaya koyan, millî iradeye dayalı örgütlenme çağrısı yapan ilk resmî belgedir.
- Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919) ve Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Erzurum bölgesel, Sivas millî nitelikte toplanmış; her ikisinde de manda ve himaye reddedilerek Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurulmuştur.
- Misak-ı Millî (28 Ocak 1920): Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen, Türk milletinin bağımsızlık ve toprak bütünlüğü esaslarını belirleyen karar metnidir.
- TBMM'nin açılışı (23 Nisan 1920): Millî egemenliğe dayanan, olağanüstü yetkilere ve kuvvetler birliği ilkesine sahip yeni Türk devletinin kurucu meclisidir.
Cepheler ve zaferler
Doğu Cephesi
Kâzım Karabekir Paşa komutasında Ermenilere karşı yürütülmüş ve Gümrü Antlaşması ile sonuçlanmıştır.
- Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) ve Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923): Millî Mücadele'nin diplomatik zaferidir; kapitülasyonlar kaldırılmış, sınırlar büyük ölçüde belirlenmiş, tam bağımsızlık uluslararası alanda tanınmıştır.
Cumhuriyet dönemi inkılapları
Siyasi alan
Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922), Cumhuriyet'in ilanı (29 Ekim 1923), halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924).
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışından kısa süre sonra yayımladığı bir genelgede, milletin bağımsızlığının ancak yine milletin azim ve kararıyla kurtarılabileceği vurgulanmıştır.
Soru: Bu ifade hangi belgeye aittir ve Millî Mücadele açısından önemi nedir?
Batı Cephesi'nde düzenli ordunun kazandığı ilk zafer, TBMM'nin uluslararası alanda ciddiye alınmasını sağlamış ve bu zaferin ardından Sovyet Rusya ile bir antlaşma imzalanmıştır.
Soru: Sözü edilen zafer hangisidir?
1926'da kabul edilen bir kanunla İslam hukukundan farklı olarak İsviçre Medeni Kanunu esas alınmış; tek eşlilik, resmî nikâh zorunluluğu ve boşanmada eşitlik gibi düzenlemeler getirilmiştir.
Soru: Bu düzenleme hangi inkılap kapsamındadır?
Savunmadan taarruza geçişin dönüm noktası sayılan bir savaşın kazanılmasının ardından TBMM, Mustafa Kemal'e özel bir kanunla mareşallik rütbesi ve gazilik unvanı vermiştir.
Soru: Sözü edilen savaş hangisidir ve Millî Mücadele sürecindeki yeri nedir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.