Öğretmen odası
Kuramı, kuramcısını ve sınıftaki örneğini birlikte düşün.
6 bölüm · ~8 dk · 7 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Anormal psikoloji (psikopatoloji), düşünce, duygu ve davranışlarda klinik açıdan anlamlı sıkıntıya veya işlevsellikte bozulmaya yol açan örüntüleri inceler. ÖABT Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık alanında bu konu, DSM (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı) sınıflandırma sistemindeki temel bozukluk kategorilerinin (kaygı bozuklukları, duygudurum bozuklukları, psikotik bozukluklar, kişilik bozuklukları, yeme bozuklukları, dissosiyatif bozukluklar) genel özellikleri ve ayırt edici belirtileri üzerinden ele alınır. Okul rehberliği ve psikolojik danışmanlık uygulamalarında danışmanların bu bozuklukları tanıma (fark etme), uygun yönlendirmeyi yapma ve normal gelişimsel zorluklarla klinik düzeydeki bozuklukları ayırt etme becerisi önemlidir.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Kaygı Bozuklukları
Yaygın anksiyete bozukluğu, birçok konuda aşırı ve kontrol edilemeyen endişeyle; panik bozukluk, beklenmedik ve tekrarlayan panik ataklarla (çarpıntı, nefes darlığı, ölüm korkusu) karakterizedir. Özgül fobi, belirli bir nesne veya duruma (yükseklik, örümcek gibi) yönelik aşırı ve mantıksız korkudur. Sosyal anksiyete bozukluğu, sosyal ortamlarda değerlendirilme kaygısıyla belirgindir. Agorafobi, kaçmanın zor olacağı ya da yardım bulunamayacağı düşünülen ortamlardan (kalabalık, açık alan) kaçınmadır.
Duygudurum (Mood) Bozuklukları
Majör depresif bozukluk, en az iki hafta süren çökkün duygudurum, ilgi/zevk kaybı, uyku ve iştah değişiklikleri, enerji azlığı, değersizlik/suçluluk duyguları ve bazı durumlarda intihar düşünceleriyle tanımlanır. Bipolar bozukluk, manik (aşırı yükselmiş duygudurum, şişkin benlik saygısı, uyku ihtiyacında azalma, hızlı konuşma, dürtüsel/riskli davranışlar) ve depresif dönemlerin dönüşümlü yaşanmasıyla karakterizedir; distimik bozukluk (süregen depresif bozukluk) ise daha hafif ama en az iki yıl süren kronik bir depresif duygudurumdur.
Psikotik Bozukluklar
Şizofreni, gerçeklik algısının bozulduğu, gerçekte var olmayan uyaranları algılama (halüsinasyon) ve gerçekle bağdaşmayan sarsılmaz inançlar (sanrı/hezeyan) ile karakterize, genellikle pozitif belirtiler (halüsinasyon, sanrı, dezorganize konuşma) ve negatif belirtiler (duygu küntlüğü, konuşmada azalma, isteksizlik) şeklinde iki grupta incelenen ciddi bir bozukluktur.
Kişilik Bozuklukları
DSM'de kişilik bozuklukları üç kümede (cluster) toplanır: A kümesi (garip/eksantrik: paranoid, şizoid, şizotipal), B kümesi (dramatik/duygusal/tutarsız: antisosyal, sınırda/borderline, histriyonik, narsisistik) ve C kümesi (kaygılı/korkulu: çekingen, bağımlı, obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu). Kişilik bozuklukları, bireyin uzun süredir devam eden, esnek olmayan ve işlevselliği bozan düşünce-duygu-davranış örüntüleriyle tanımlanır; genellikle ergenlik veya erken yetişkinlikte belirginleşir.
Yeme Bozuklukları ve Dissosiyatif Bozukluklar
Anoreksiya nervoza, kilo alma korkusu nedeniyle aşırı düşük kiloyla seyreden yetersiz beslenmeyle; bulimiya nervoza, aşırı yeme ataklarını telafi edici davranışların (kusma, aşırı egzersiz) izlemesiyle karakterizedir. Dissosiyatif kimlik bozukluğunda kişide iki veya daha fazla farklı kimlik/benlik durumu bulunur; dissosiyatif amnezi ise genellikle travmatik bir olayla ilişkili önemli kişisel bilgilerin hatırlanamamasıdır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir danışan, beklenmedik anlarda ortaya çıkan, çarpıntı, terleme ve "öleceğim" hissiyle birlikte gelen şiddetli korku atakları yaşadığını ve bu atakların tekrar yaşanacağı endişesiyle evden çıkmaktan kaçındığını belirtiyor. Bu tablo en çok hangi bozuklukla uyumludur?
Bir öğrenci son üç haftadır derslere ilgisini kaybetmiş, sürekli yorgun, iştahsız, kendini değersiz hissediyor ve arkadaşlarıyla görüşmekten kaçınıyor. Bu tablo hangi bozuklukla en çok örtüşür?
Bir birey son bir haftadır çok az uyumasına rağmen enerjik hissediyor, alışılmadık şekilde hızlı konuşuyor, büyük ve gerçekçi olmayan iş planları yapıyor ve dürtüsel harcamalar yapıyor. Bu durum hangi bozuklukla ilişkilidir?
Bir kişi, gerçekte var olmayan sesler duyduğunu, bu seslerin kendisine emir verdiğini ve çevresindeki insanların kendisini izlediğine dair sarsılmaz bir inanç taşıdığını söylüyor. Bu belirtiler hangi bozukluk kategorisiyle ilişkilidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.