ÖABT Sınıf İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konu anlatımı

İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konusu, ÖABT Sınıf Öğretmenliğinde Millî Mücadele döneminin temel kronolojisi, Atatürk ilke ve inkılaplarının neler olduğu ve bu ilkelerin birbiriyle ilişkisini temel düzeyde ölçmeyi amaçlar. Konu üç ana eksende incelenir: Millî Mücadele'nin hazırlık ve teşkilatlanma dönemi (kongreler, TBMM'nin açılması), Kurtuluş Savaşı cepheleri ve antlaşmalar, ve Atatürk ilkeleri ile inkılapları (siyasi, hukuki, eğitim, toplumsal alanlardaki yenilikler).

Millî Mücadele'nin hazırlık dönemi

Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak Millî Mücadele'yi resmen başlatmıştır. Bu tarih, Türkiye'de Gençlik ve Spor Bayramı olarak da kutlanır. Millî Mücadele'nin teşkilatlanma sürecinde Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919), "milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağı" ifadesiyle Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesini ve yöntemini ortaya koymuş, bu yönüyle Kurtuluş Savaşı'nın ilk adımı ve programı kabul edilir. Erzurum Kongresi (Temmuz 1919) ve Sivas Kongresi (Eylül 1919), millî iradeye dayalı örgütlenmeyi güçlendirmiş; Sivas Kongresi'nde tüm yerel direniş cemiyetleri "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilerek ulusal düzeyde tek bir teşkilat oluşturulmuştur. Bu kongrelerde alınan kararlar, Misak-ı Millî (Millî Ant) adı verilen ve Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından da kabul edilen sınırlar bildirgesine temel oluşturmuştur.

TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılmıştır. Meclisin açılışı, millî egemenliğe dayalı yeni bir devlet yapısının kurulması yolunda atılan en önemli adımdır; bu nedenle 23 Nisan, Türkiye'de Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır.

Kurtuluş Savaşı cepheleri ve antlaşmalar

Kurtuluş Savaşı, Doğu Cephesi (Ermenilere karşı, Kâzım Karabekir komutasında), Güney Cephesi (Fransızlara ve yerel direniş güçlerine karşı, düzenli ordu kurulmadan yürütülmüştür) ve Batı Cephesi (Yunanlara karşı, düzenli ordu ile yürütülmüştür) olmak üzere üç ana cephede yürütülmüştür. Batı Cephesi'nde sırasıyla I. İnönü, II. İnönü, Sakarya Meydan Muharebesi (bu zaferin ardından Mustafa Kemal'e TBMM tarafından "Mareşal" rütbesi ve "Gazi" unvanı verilmiştir) ve son olarak Büyük Taarruz ile Başkomutanlık Meydan Muharebesi (30 Ağustos 1922, Zafer Bayramı) kazanılmıştır. Kurtuluş Savaşı, Mudanya Ateşkes Antlaşması (Ekim 1922) ile fiilen, Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile hukuken sona ermiştir; Lozan, yeni Türk devletinin bağımsızlığının uluslararası alanda tanındığı antlaşmadır.

Atatürk ilkeleri ve inkılapları

Atatürk ilkeleri altı temel başlıkta toplanır: Cumhuriyetçilik (egemenliğin millete ait olması, yönetimde cumhuriyet rejimi), Milliyetçilik (Türk milletinin birlik ve beraberliğini esas alan, ırkçılığı reddeden birleştirici bir anlayış), Halkçılık (kanun önünde eşitlik, sınıf ayrımının reddi, egemenliğin halka ait olması), Devletçilik (ekonomide özel teşebbüsün yanında devletin de üretici ve düzenleyici olarak yer alması), Laiklik (din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınması) ve İnkılapçılık (toplumsal değişimin sürekliliğini ve çağdaşlaşmayı esas alan anlayış). Bu ilkeler birbirini tamamlar; örneğin laiklik ilkesi olmadan hukuk ve eğitim alanındaki inkılaplar (Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Medeni Kanun) hayata geçirilemezdi.

İnkılaplar; siyasi alanda saltanatın kaldırılması (1922) ve Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923), hukuk alanında Türk Medeni Kanunu'nun kabulü (1926, İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak), eğitim alanında Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924, eğitimde birlik) ve harf inkılabı (1928, Latin esaslı yeni Türk alfabesinin kabulü), toplumsal alanda ise kılık kıyafet düzenlemeleri, soyadı kanunu (1934) ve kadınlara seçme-seçilme hakkının tanınması (1934, milletvekili seçme ve seçilme) gibi geniş bir alanı kapsar.