ÖABT Sınıf Olasılık ve İstatistik konu anlatımı

Olasılık ve istatistik, ilkokulda veri toplama, tablo ve grafik oluşturma etkinlikleriyle başlayan, ortaokulda merkezî eğilim ölçüleri, sayma ve basit olayların olasılığı ile derinleşen öğrenme alanıdır. ÖABT Sınıf Öğretmenliğinde bu konu; veri türleri, grafik okuma ve yorumlama, aritmetik ortalama, medyan, mod, açıklık ve standart sapma gibi istatistiksel ölçüler ile sayma yöntemleri (çarpma kuralı, permütasyon, kombinasyon) ve temel olasılık hesaplarını kapsar. Adaydan hesap yapmanın yanında, hangi durumda hangi grafiğin ya da hangi merkezî eğilim ölçüsünün daha uygun olduğunu değerlendirebilmesi de beklenir.

Veri ve veri türleri

Nitel (kategorik) veriler sayısal olmayan özellikleri gösterir: göz rengi, sevilen meyve, doğum yeri gibi. Nicel veriler ölçme ya da sayma yoluyla elde edilir. Nicel verilerden sayma ile elde edilen ve ara değer almayanlara kesikli veri (kardeş sayısı), ölçme ile elde edilen ve ara değer alabilenlere sürekli veri (boy uzunluğu, sıcaklık) denir.

Tablo ve grafikler

Merkezî eğilim ölçüleri

Yayılım ölçüleri

Sayma yöntemleri

Olasılık

Sonucu önceden kesin olarak bilinemeyen işleme deney, deneyin tüm olası sonuçlarının kümesine örnek uzay, örnek uzayın her alt kümesine olay denir. Eş olası sonuçlarda bir A olayının olasılığı P(A) = istenen durum sayısı ÷ tüm durumların sayısı bağıntısıyla bulunur. Her olay için 0 ≤ P(A) ≤ 1'dir; imkânsız olayın olasılığı 0, kesin olayın olasılığı 1'dir. Bir olayın gerçekleşmeme olasılığı P(A') = 1 − P(A)'dır. Birbirini etkilemeyen bağımsız olaylarda P(A ve B) = P(A) × P(B), aynı anda gerçekleşemeyen ayrık olaylarda P(A veya B) = P(A) + P(B) olur. Ayrık olmayan olaylarda ortak kısım bir kez çıkarılır: P(A veya B) = P(A) + P(B) − P(A ve B). Deney sayısı arttıkça deneysel olasılık, teorik olasılığa yaklaşır.