Dil atölyesi
Kuralı örnek cümlede yakala, sonra kendi cümlende kullan.
6 bölüm · ~18 dk · 26 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Anlam bilgisi üç düzeyde incelenir: sözcükte anlam, cümlede anlam ve paragrafta anlam. Bunlara ek olarak anlatım biçimleri, düşünceyi geliştirme yolları ve anlatım bozuklukları da bu konunun parçasıdır. ÖABT Sınıf Öğretmenliği sınavında bu bölümden gelen sorular çoğunlukla bir cümle ya da kısa bir paragraf üzerinden sorulur: ana düşünce, yardımcı düşünce, cümleler arası ilişki, anlatım biçimi ya da anlatım bozukluğu istenir.
Sınıf öğretmeni için anlam ve anlatım bilgisi, okuduğunu anlama etkinliklerinin temelidir. Öğrencilere metnin konusunu ve ana fikrini buldurmak, mecaz anlamları sezdirmek, deyim ve atasözlerini bağlam içinde tanıtmak ancak öğretmenin bu kavramlara hâkim olmasıyla mümkündür.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Sözcükte anlam
Gerçek (temel) anlam
Sözcüğün akla gelen ilk anlamı: ağır çanta.
Cümlede anlam
Neden–sonuç
Eylemin gerekçesi belirtilir (Yağmur yağdığı için maç ertelendi.). Amaç–sonuç: Eylemin hangi amaçla yapıldığı belirtilir (Otobüse yetişmek için koştu.). Koşul–sonuç: Eylem bir şarta bağlanır (Çalışırsan başarırsın.; şart eki olmadan da kurulabilir: Çalıştığın takdirde…).
Paragrafta anlam
Konu
Paragrafta üzerinde durulan şey. Ana düşünce: Yazarın okura iletmek istediği temel mesaj; çoğunlukla ilk ya da son cümlede bulunur. Yardımcı düşünceler: Ana düşünceyi destekleyen ayrıntılar.
Anlatım biçimleri
Açıklayıcı
Bilgi vermek, öğretmek amaçlıdır.
Düşünceyi geliştirme yolları: tanımlama, örnekleme, karşılaştırma, benzetme, tanık gösterme (bir uzmanın ya da ünlü kişinin sözünü aktarma), sayısal verilerden yararlanma.
Anlatım bozuklukları: gereksiz sözcük kullanımı (yaklaşık … kadar), anlamca çelişen sözcükler (kesinlikle … -abilir), sözcüğün yanlış anlamda kullanılması, öğe eksikliği, özne–yüklem uyumsuzluğu.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
"Bu sözler bana çok ağır geldi." cümlesinde "ağır" sözcüğü hangi anlamdadır?
"Bu yıl da okulumuzun satranç takımı il birincisi oldu." cümlesinden ne çıkarılır?
Aşağıdaki cümleleri anlamlı bir paragraf olacak biçimde sıralayınız. (I) Bunun için önce toprağı havalandırıp suladı. (II) Dedem, geçen bahar bahçenin bir köşesine domates fidesi dikmeye karar verdi. (III) Yaz sonunda fidelerden kırmızı, iri domatesler topladık. (IV) Ardından fideleri aralarında bir karış boşluk bırakarak dikti.
"Yaklaşık olarak yirmi kadar öğrenci geziye katıldı." cümlesindeki anlatım bozukluğunu bulunuz.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.