AYT Divan Edebiyatı konu anlatımı

Divan edebiyatı, 13. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar, Arap-Fars edebiyatının etkisinde, aruz ölçüsüyle, medrese kültürü almış, çoğu saray çevresinde yer alan şairler tarafından oluşturulan yazılı bir edebiyat geleneğidir; şairlerin şiirlerini topladığı kitaba divan dendiği için bu ada sahiptir.

Halk edebiyatının aksine dil ağır, sanatlı ve Arapça-Farsça sözcük/tamlamalarla yüklüdür; konular ise aşk, şarap, güzellik, din, ahlak ve övgü etrafında kalıplaşmış mazmunlarla (ay yüzlü sevgili, servi boylu, gonca dudak gibi) işlenir. AYT'de divan edebiyatı, TYT'ye göre çok daha ayrıntılıdır: nazım biçimlerinin yapısal özellikleri (beyit sayısı, bölümleri, uyak düzeni) ve büyük şairlerin (Fuzuli, Baki, Nedim, Şeyh Galip) birbirinden ayırt edici özellikleri üzerinden karşılaştırmalı sorular sorulur.

Gazel, divan şiirinin en yaygın nazım biçimidir; genellikle 5-15 beyit arasında olur ve tek bir konuyu (çoğunlukla aşk, şarap, güzellik) işler.

Kaside, din veya devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan, genellikle 33-99 beyit arasında (tek sayı) olan uzun nazım biçimidir. Kasideler, konularına ya da nesib bölümünün temasına göre adlandırılabilir (bahariye, ramazaniye gibi).

• Bir şiirin beyit/dize sayısı, uyak düzeni ve konusu verilip hangi nazım biçiminde yazıldığının bulunması istenir.
• Kasidenin bölümlerinin (nesib, girizgâh, methiye, fahriye, dua) tanımları karışık verilip doğru eşleştirme yapılması istenir.
• Fuzuli, Baki, Nedim, Şeyh Galip gibi şairlerin eserleri, dönemleri ve öne çıkan özellikleri karşılaştırmalı olarak sorulur.
• İki şair ya da iki nazım biçimi karşılaştırılıp yalnızca birine özgü bir özelliğin bulunması istenir.
• "Aşağıdakilerden hangisi ... ile ilgili değildir/yanlıştır?" tipi sorularla ayrıntı bilgisi ölçülür.