Edebiyat salonu
Dönemi, yazarı ve eseri bir hikâye gibi birbirine bağla.
9 bölüm · ~17 dk · 20 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Millî Edebiyat akımı, 1911'de Selanik'te yayımlanmaya başlayan Genç Kalemler dergisi çevresinde doğmuştur. Derginin öncüleri Ömer Seyfettin, Ali Canip Yöntem ve Ziya Gökalp, aynı sayıda yayımladıkları "Yeni Lisan" makalesiyle bu akımın manifestosunu ortaya koyar.
- 1908
II. Meşrutiyet ilan edildi
Özgürlük ortamı oluştu; akım bu ortamda doğup gelişti.
- 1911
Genç Kalemler yayımlanmaya başladı
Selanik'te; "Yeni Lisan" makalesi Millî Edebiyat'ın manifestosu oldu.
- Balkan Savaşları yılları
Millî bilinçlenme güçlendi
Akım bu bilinçlenmeyle güç kazandı.
- Millî Mücadele yılları
Akımın etkisi bu yıllara kadar sürdü
Anadolu insanı ve Millî Mücadele edebiyata girdi.
Millî Edebiyat, II. Meşrutiyet'in (1908) getirdiği özgürlük ortamında, Balkan Savaşları'nın yarattığı millî bilinçlenmeyle güçlenip Millî Mücadele yıllarına kadar etkisini sürdürür. Akımın temel hedefi, Tanzimat ve özellikle Servet-i Fünun'un ağır, sanatlı, Arapça-Farsça kurallı dilinden uzaklaşarak sade Türkçeyle, hece ölçüsüyle ve millî/yerli konularla bir edebiyat oluşturmaktır. Şiirde aruz büyük ölçüde terk edilip hece ölçüsüne geçilir; roman ve hikâyede İstanbul dışına, Anadolu'ya ve halkın gerçek yaşamına açılan bir bakış egemen olur.
2Genç Kalemler ve Yeni Lisan
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Genç Kalemler hareketinin üç öncüsü aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
3Düşünce zemini
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Millî Edebiyat'ın düşünce zemini üç ana eğilimden beslenir: Türkçülük (Ziya Gökalp'in kuramlaştırdığı, millî kimliği ve dili merkeze alan görüş), Batıcılık ve İslamcılık. Bu dönemde Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp gibi isimler doğrudan Genç Kalemler hareketinin içinden gelirken; Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin ve Refik Halit Karay gibi roman ve hikâye yazarları, başlangıçta Fecr-i Âti'ye yakın dursalar da zamanla Millî Edebiyat çizgisine katılmış, eserlerinde Anadolu insanını, Millî Mücadele'yi ve toplumsal sorunları işlemişlerdir. Mehmet Emin Yurdakul ise hem hece ölçüsünü hem de millî/manzum temaları akımdan önce kullanmasıyla Millî Edebiyat'ın öncüsü sayılır.
4Şair ve düşünürler
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
5Hikâye ve roman yazarları
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 4 bölüm kaldı.
Halide Edip Adıvar'ın, Millî Mücadele döneminde bir öğretmenin işbirlikçilere karşı direnişini ve linç edilişini anlattığı romanı aşağıdakilerden hangisidir?
Şimdi eserleri yazarlarıyla eşleştir.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
6Çözümlü örnekler
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
"1911'de Selanik'te çıkan bu dergide yayımlanan makale, Arapça-Farsça dil bilgisi kurallarının Türkçeden atılmasını ve yazı dilinin konuşma diline dayandırılmasını savunarak Millî Edebiyat akımının manifestosu olmuştur."
Bu parçada sözü edilen dergi ve makale aşağıdakilerden hangisidir?
"Bu yazar, Millî Mücadele döneminde bir Anadolu köyüne sürgün edilen sakat bir aydının köylüyle yaşadığı uyumsuzluğu ve kültürel kopukluğu anlatan, 'ilk köy romanı' olarak nitelendirilen eserinde aydın-halk çatışmasını sert bir dille eleştirir."
Bu parçada sözü edilen roman ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
"Bu şair, Millî Edebiyat akımından önce sade bir dille ve hece ölçüsüyle millî duyguları işlemiş; 'Ben bir Türküm, dinim, cinsim uludur' dizesiyle tanınan şiiriyle Türk şiirinin millî öncüsü sayılmıştır."
Bu parçada sözü edilen sanatçı kimdir?
7Sık yapılan hatalar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Yeni Lisan makalesi Genç Kalemler dergisinde yayımlanmıştır.
Mehmet Emin Yurdakul, Genç Kalemler hareketinin üyesidir.
Çalıkuşu, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanıdır.
Millî Edebiyat, Servet-i Fünun'un ağır dilinin yerine sade Türkçeyi ve hece ölçüsünü benimsemiştir.
8ÖSYM'de nasıl soruluyor
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
- Genç Kalemler dergisi, Yeni Lisan makalesi ve öncülerinin (Ömer Seyfettin, Ali Canip Yöntem, Ziya Gökalp) sorulması.
- Bir yazar/eser tanıtılıp adının sorulması ("Bu parçada sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?").
- Millî Edebiyat'ın dil, ölçü ve tema özelliklerinin Tanzimat/Servet-i Fünun ile karşılaştırılması.
- Millî Mücadele temalı romanların (Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye, Yaban) birbirinden ayırt edilmesi.
- Mehmet Emin Yurdakul'un akımdaki öncü konumunun sorulması.
9Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.