Edebiyat salonu
Dönemi, yazarı ve eseri bir hikâye gibi birbirine bağla.
8 bölüm · ~22 dk · 26 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Söz sanatları (edebî sanatlar), bir duyguyu ya da düşünceyi alışılmış, düz anlatımın dışına çıkarak daha etkili, daha çarpıcı biçimde ifade etme yollarıdır. TYT'de söz sanatları çoğunlukla tek başına, tanım-örnek eşleştirmesi düzeyinde sorulurken AYT'de sınav çok daha analitik bir yaklaşım ister: bir dizede birden fazla sanatın iç içe geçmesi, birbirine çok benzeyen sanatların (teşbih–istiare, teşhis–intak, mecaz-ı mürsel–istiare, kinaye–mecaz-ı mürsel) ayırt edilmesi ve dize/beyit üzerinden çıkarım yapılması istenir.
2Benzetme ailesi: teşbih, istiare, mecaz-ı mürsel
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Bu üç sanat sınavın en çok karıştırılan üçlüsüdür. Kartları çevirerek her birinde hangi unsurun bulunduğunu hatırla.
"Ceylan gözlüm, bir bakışın yeter bana." dizesindeki "ceylan gözlüm" ifadesinde hangi söz sanatına başvurulmuştur?
3Kişileştirme, zıtlık ve neden
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
4Sık karışan ek sanatlar
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Ek sanatların örnek dizeleri:
- I."Gülerken ağlıyor, ağlarken gülüyordu."
- II."Bağda gül, sümbül, lale ve menekşe yan yana açmıştı."
- III."Bulut, gözyaşlarını toprağa bırakıyordu usulca."
- IV."Kitaplığın tozlu rafları, unutulmuş bilgileri saklıyordu."
Numaralanmış cümlelerin hangi ikisinde aynı söz sanatına başvurulmuştur?
5Çözümlü örnekler
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 3 bölüm kaldı.
"Dünya güzeli gözlerin, ışığıyla gönlümü aydınlattı." dizesindeki altı çizili "dünya güzeli gözlerin" ifadesinde hangi söz sanatına başvurulmuştur?
"Bulutlar, üzüntüsünden ağlıyordu bütün gün." dizesinde hangi söz sanatları bir arada kullanılmıştır?
"Yurdun dört bir yanından gelen kalpler, aynı sevinçle çarpıyordu o gün." cümlesinde "kalpler" sözcüğüyle ilgili hangi söz sanatına başvurulmuştur?
"Ne kadar yorgun olsa da yüzünde hep bir tebessüm vardı; içi kan ağlarken dudakları gülüyordu." cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
6Sık yapılan hatalar
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
7ÖSYM'de nasıl soruluyor
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
- Bir dize ya da cümle verilip "Bu dizede aşağıdaki söz sanatlarından hangisine başvurulmuştur?" biçiminde doğrudan tanıma sorulur.
- Aynı dizede birden fazla sanatın (örneğin teşhis + hüsn-i talil, ya da teşbih-i beliğ + tenasüp) bir arada bulunduğu, öğrencinin ikisini birden tespit etmesinin istendiği sorular sorulur.
- Roma rakamlı dört-beş dize/cümle verilip her birinde farklı bir sanatın bulunduğu, "hangisinde ... sanatına başvurulmamıştır?" tipi eleme soruları sorulur.
- İki sanatın (örneğin istiare ile mecaz-ı mürsel, teşbih ile istiare) tanımları karşılaştırmalı verilerek aradaki farkın kavranıp kavranmadığı ölçülür.
- Divan şiirinden alınmış beyitlerle birlikte söz sanatlarının çoğu zaman aruz ölçüsü ve nazım şekli bilgisiyle birlikte sorulduğu bileşik sorular çıkabilir.
8Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Örnek ifadeyi söz sanatıyla eşleştir.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.