Dil atölyesi
Kuralı örnek cümlede yakala, sonra kendi cümlende kullan.
6 bölüm · ~10 dk · 12 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bu konu, Eski Türkçeden sonraki dönemde Türkçenin Orta Asya ve çevresinde geliştirdiği yazı dillerini kapsar: Karahanlı Türkçesi (İslami dönem Türk edebi dilinin ilk aşaması), Harezm Türkçesi (Karahanlı ile Kıpçak/Çağatay arası geçiş dönemi), Kıpçak Türkçesi (Karadeniz'in kuzeyi ve Memlük Mısır'ı sahası) ve Çağatay Türkçesi (Timurlular döneminde Orta Asya'nın klasik yazı dili). Bunların yanında Türkiye Türkçesinin de içinde bulunduğu Oğuz grubu (Batı Türkçesi) lehçelerinin tarihî gelişimi de bu başlıkta ele alınır. ÖABT Türkçede bu konudan en çok, dönemlere ait temel eserlerin yazarları, konuları ve birbirinden ayırt edici özellikleri sorulur.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Karahanlı Türkçesi (11-12. yy)
İlk İslami dönem Türk yazı dili. Temel eserleri: Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacib, 1069-1070, Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulmuş, ilk Türk-İslam mesnevisi ve siyasetname/nasihatname; dört sembolik karakter: hükümdar Kün Togdı=töre/adalet, vezir Ay Toldı=kut/devlet, Ay Toldı'nın oğlu Ögdülmiş=akıl, zahit Odgurmış=akıbet), Divanü Lugati't-Türk (Kaşgarlı Mahmud, 1072-1077, Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazılan; ilk Türk dünyası haritasını içerir; sagu, koşuk, sav gibi sözlü edebiyat örnekleri barındırır), Atabetü'l-Hakayık (Edip Ahmed Yükneki, didaktik/ahlaki öğütler içeren mesnevi), Divan-ı Hikmet (Ahmed Yesevi, tasavvufi "hikmet"lerden oluşur).
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Kutadgu Bilig'i yazan ve eserini Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunan yazar kimdir?
Aşağıdaki eserlerden hangisi Karahanlı dönemine ait değildir?
Kıpçak (Kuman) Türkçesini öğrenmek isteyen İtalyan tüccarlar ve Alman misyonerler tarafından hazırlanan, Latin harfleriyle yazılmış sözlük ve metinlerden oluşan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Ali Şir Nevayi'nin, Türkçe ile Farsçayı karşılaştırarak Türkçenin daha üstün bir dil olduğunu savunduğu eseri aşağıdakilerden hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.